19/06/2026
Tiêu đề: MSCI vẫn chưa 'cộng thêm điểm' cho chứng khoán Việt Nam
Rạng sáng ngày 19/6 (theo giờ Việt Nam), Morgan Stanley Capital International (MSCI), tổ chức cung cấp chỉ số và đánh giá phân loại thị trường tài chính toàn cầu, đã chính thức công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu (Global Market Accessibility Review) năm 2026.
Dù ghi nhận hàng loạt nỗ lực cải cách của Việt Nam trong 12 tháng qua, “bảng điểm” của MSCI vẫn chưa thay đổi gì so với năm trước, trong đó có 8 tiêu chí tiếp tục ở mức “-” (cần cải thiện), cho thấy nhiều nút thắt cốt lõi vẫn chưa được tháo gỡ.
Ở tiêu chí mức độ giới hạn sở hữu nước ngoài (Foreign Ownership Limit Level), MSCI cho biết nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực có điều kiện và nhạy cảm vẫn chịu giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài từ 0% đến 75%. Những rào cản này hiện ảnh hưởng tới hơn 10% quy mô thị trường cổ phiếu Việt Nam.
Bên cạnh đó, vấn đề “room ngoại” (Foreign Room Level) vẫn là một lực cản đáng kể. Theo MSCI, hơn 1% tỷ trọng trong rổ chỉ số MSCI Vietnam IMI hiện bị ảnh hưởng bởi tình trạng room ngoại thấp, cho thấy không gian cho dòng vốn ngoại vẫn còn hạn chế.
Ở tiêu chí quyền bình đẳng của nhà đầu tư nước ngoài (Equal Rights to Foreign Investors), MSCI cho rằng các giới hạn sở hữu chặt chẽ thu hẹp quyền tiếp cận của khối ngoại.
Với tiêu chí mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối (Foreign Exchange Market Liberalization Level), tổ chức này tiếp tục nhấn mạnh Việt Nam chưa có thị trường ngoại tệ offshore, trong khi giao dịch ngoại hối trong nước vẫn phải gắn với giao dịch chứng khoán, làm giảm tính linh hoạt của dòng vốn.
Ở khâu đăng ký và thiết lập tài khoản đầu tư (Investor Registration & Account Set Up), MSCI cho biết việc đăng ký vẫn là bắt buộc và quá trình mở tài khoản cần có sự phê duyệt từ Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC).
Về quy định thị trường (Market Regulations), MSCI lưu ý rằng không phải tất cả các văn bản pháp lý đều được công bố bằng tiếng Anh, khiến mức độ minh bạch đối với nhà đầu tư nước ngoài chưa đồng đều.
Điều này cũng phản ánh rõ ở tiêu chí dòng chảy thông tin (Information Flow). Theo MSCI, thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam không phải lúc nào cũng được công bố bằng tiếng Anh và đôi khi chưa đủ chi tiết. Dù Bộ Tài chính đã ban hành lộ trình yêu cầu doanh nghiệp công bố thông tin bằng tiếng Anh từ ngày 1/1/2025 và hoàn tất vào năm 2028, MSCI cho biết sẽ tiếp tục theo dõi quá trình triển khai.
Ở tiêu chí bù trừ và thanh toán (Clearing and Settlement), Việt Nam vẫn chưa có cơ chế hỗ trợ thấu chi. Dù đã triển khai giải pháp non-prefunding trong ngắn hạn, MSCI cho rằng khuôn khổ đầy đủ và dài hạn chỉ có thể hoàn thiện khi mô hình CCP vận hành trọn vẹn, hiện được đặt mục tiêu vào năm 2027.
Cuối cùng, ở tiêu chí khả năng chuyển nhượng (Transferability), MSCI ghi nhận những cải thiện nhất định khi nhiều giao dịch ngoài sàn và chuyển nhượng bằng tài sản có thể thực hiện mà không cần xin chấp thuận trước từ cơ quan quản lý. Nhờ đó, khối lượng các giao dịch này đã tăng đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, VSDC vẫn cần vài ngày để rà soát hồ sơ trước khi các giao dịch này được thực hiện.
Theo MSCI, chính sự khác biệt giữa cam kết cải cách và hiệu quả thực thi là lý do khiến nhiều thị trường được ghi nhận nỗ lực nhưng chưa có thay đổi về điểm số. Nói cách khác, việc ban hành chính sách mới chỉ là bước khởi đầu; điều quan trọng hơn là các cải cách đó phải vận hành ổn định, minh bạch và tạo ra thay đổi có thể đo lường được.
Điều này phần nào lý giải trường hợp của Việt Nam. Dù đã có nhiều bước tiến về mặt kỹ thuật như non-prefunding, global broker hay lộ trình CCP, những cải cách này vẫn đang ở giai đoạn triển khai và chưa đủ thời gian để chuyển hóa thành “điểm cộng” trong hệ thống đánh giá của MSCI.
Nguồn: VietNam Finance
