23/03/2026
Jaki układ ZOIS w JPK CIT PD jest poprawny, czy ostatni poziom analityki, czy układ drabinkowy?
Codziennie analizuję JPK_KR_PD za 2025 r. z różnych systemów w ramach audytu. Obecnie przy formułowaniu wniosków końcowych mam bardzo konkretny dylemat: Czy system ERP raportuje poprawnie dane, a tym samym czy jednostka jest przygotowana na poprawne raportowanie danych w ramach JPK_KR_PD?
Po aktualizacji odpowiedzi MF na pytania 141 i 142 z 27.01.2026 r. ta odpowiedź przestała być oczywista.
Dlaczego?
Bo zdecydowana większość plików, które otrzymujemy i analizujemy w praktyce, w części dotyczącej ZOIS nie jest przygotowana w układzie „drabinkowym”.
Większość systemów prezentuje ostatni poziom analityki (a przy rozbudowanych wymiarach pierwszy analityczny), bo to tam trafiają zapisy, obroty i salda. Tak przez lata działała praktyka. Tak zostało zaprojektowanych wiele wdrożonych systemów.
Tymczasem udzielając odpowiedzi na pytanie 141 MF oczekuje dziś, aby w ZOiS wykazywać nie tylko konta, na których bezpośrednio występują obroty lub salda, ale również konta syntetyczne, w ramach których takie obroty lub salda występują na analitykach.
I właśnie tu zaczyna się realny problem.
To nie jest kosmetyczna zmiana. To jest zmiana logiki raportowania.
A taka zmiana w środku procesu zamykania roku oznacza niepewność, koszty i chaos po stronie firm.
Z perspektywy biegłego rewidenta mam dziś bardzo proste pytanie:
czy celem JPK_KR_PD ma być wierne pokazanie ksiąg, czy wymuszenie jednej, technicznej narracji prezentacji danych?
Bo jeżeli przez lata większość systemów raportowało dane z ostatniego poziomu analityki, a dziś oczekuje się pełnej hierarchii kont, to ciężar tej zmiany spada przede wszystkim na przedsiębiorców.
A przecież tutaj powinno istnieć prawo wyboru:
- albo prezentacja oparta na ostatnim poziomie analityki z prawidłowym wskazaniem konta nadrzędnego,
- albo prezentacja drabinkowa, jeżeli tak działa system.
Oba podejścia mogą przecież prowadzić do tego samego celu: wiernego odzwierciedlenia ksiąg.
Nie każdy system był projektowany tak samo.
MF powinno ważyć słowa, bo tak sformułowana odpowiedź budzi wątpliwości i może oznaczać obowiązek kosztownej zmiany sposobu raportowania.
Co więcej nie każda firma ma świadomość, że jej ERP nie jest dostoswany, do aktualnej linii interpretacyjnej.
Dziś ten problem nie jest już teoretyczny.
To realne ryzyko, to przedmiot rozmów z zarządami i niepewność na etapie podjęcia realnej decyzji o ostatecznym zamknięciu ksiąg po zatwierdzeniu sprawozdania.
I właśnie dlatego uważam, że pytania 141 i 142 wymagają pilnej dyskusji.
Nie o tym, kto ma rację w teorii.
Tylko o tym, czy przedsiębiorca ma dostać jasne zasady i realną możliwość wyboru, zamiast kolejnego obowiązku dopasowania się do zmienionej narracji technicznej.
Czy dostosowujecie już systemy do pełnej prezentacji hierarchii kont w ZOiS, czy uważacie, że powinno pozostać prawo wyboru sposobu prezentacji, o ile dane wiernie odzwierciedlają księgi?