26/06/2026
Wczoraj zamieściliśmy post z przypomnieniem, że 8 lipca 2026 wchodzą w życie przepisy przyznające nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy.
Dzisiaj przedstawiamy poniżej możliwe przykłady konsekwencji w podatkach dochodowych i w podatku VAT, w przypadku zakwestionowania przez PiP umów B2B i przeklasyfikowania ich na umowy o pracę.
🏢 Konsekwencje dla ZLECENIODAWCY (firmy)
Od dnia wydania decyzji firma musi zacząć działać jak pracodawca. To oznacza:
➡️ Obowiązki bieżące:
naliczanie i odprowadzanie zaliczek PIT według skali podatkowej (12% lub 32%),
zgłoszenie dotychczasowego współpracownika do ZUS jako pracownika,
opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
➡️ Ryzyko za poprzednie lata:
organ podatkowy może zakwestionować całość rozliczeń za nieprzedawnione okresy,
wypłacone dotychczas wynagrodzenie może zostać uznane za kwotę netto – firma będzie musiała ją „ubruttowić", czyli zapłacić z własnej kieszeni zaległe zaliczki PIT i składki ZUS,
nie ma przy tym znaczenia, że współpracownik sam wcześniej odprowadzał podatki i składki z działalności gospodarczej – obowiązek ich zapłaty jako płatnik ciąży na firmie,
firma może co prawda dochodzić zwrotu tych należności od byłego kontraktora na drodze cywilnoprawnej, jednak w praktyce jest to trudne i kosztowne,
jeśli organ podatkowy zakwestionuje odliczenie VAT z faktur wystawionych przez „zreklasyfikowanego pracownika" – VAT jest do zwrotu wraz z odsetkami,
dodatkowo urząd może naliczyć sankcję VAT sięgającą nawet 100% zaniżenia podatku.
➡️ Ryzyko karnoskarbowe:
bezpodstawne odliczanie VAT z faktur wystawionych przez osobę uznaną za pracownika może wypełniać znamiona przestępstw lub wykroczeń skarbowych.
👤 Konsekwencje dla ZLECENIOBIORCY (kontraktora)
Sytuacja kontraktora po reklasyfikacji jest równie poważna:
➡️ Skutki w VAT:
faktury wystawione w czasie, gdy kontraktor był de facto pracownikiem, mogą zostać uznane za „puste faktury",
oznacza to obowiązek zwrotu całego wykazanego na nich VAT – bez prawa do pomniejszenia go o VAT naliczony z faktur zakupowych,
do zwrotu dochodzą odsetki, a organ może naliczyć dodatkową sankcję VAT,
ryzyko odpowiedzialności karnoskarbowej za wystawianie faktur niedokumentujących rzeczywistych transakcji.
➡️ Skutki w PIT:
kontraktor może wystąpić do urzędu skarbowego o zwrot nadpłaty PIT zapłaconego z tytułu działalności gospodarczej – skoro był pracownikiem, podatek powinien rozliczyć pracodawca,
jednak dopóki pracodawca nie ureguluje zaległego PIT ze stosunku pracy, wynagrodzenie zostaje de facto podwójnie opodatkowane,
co istotne – sam fakt reklasyfikacji nie powoduje, że działalność gospodarcza przestaje formalnie istnieć; jeśli była zarejestrowana, nadal generuje obowiązki składkowe,
powstaje zbieg tytułów do ubezpieczenia (stosunek pracy + działalność gospodarcza), przy czym stosunek pracy jest nadrzędny – jednak zasady zaliczania składek zapłaconych z DG na poczet umowy o pracę obowiązują tylko przy reklasyfikacji na podstawie decyzji PIP, nie zaś gdy kontrolę wszczyna z własnej inicjatywy urząd skarbowy lub ZUS.
✅ Jak ograniczyć ryzyko?
Ryzyko reklasyfikacji wzrasta szczególnie wtedy, gdy:
❌ kontraktor B2B pracuje w tych samych warunkach co etatowcy na analogicznych stanowiskach,
❌ umowa nie ma rzeczywistego uzasadnienia biznesowego,
❌ praktyka operacyjna nie zgadza się z treścią kontraktu (np. raportowanie, godziny, miejsce pracy),
❌ ta sama osoba łączy np. zarządzanie spółką z usługami doradczymi rozliczanymi ryczałtem,
❌ stosowane są długoterminowe umowy o dzieło bez wskazania konkretnego rezultatu.
Warto też pamiętać, że organy podatkowe mają do dyspozycji klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania i mogą z niej skorzystać niezależnie od działań PIP – jeśli uznają, że głównym celem przyjętego modelu współpracy było uzyskanie korzyści podatkowej.
