Biuro Rachunkowe Accountix

24/07/2026

24/07/2026

🌞 SEZON URLOPOWY W PEŁNI! ABC URLOPÓW PRACOWNICZYCH 2026

Lato to czas wypoczynku, rodzinnych wyjazdów i długo wyczekiwanych wakacji. To również okres, w którym pracodawcy i pracownicy najczęściej zadają pytania dotyczące urlopów, ich naliczania oraz przysługujących uprawnień.

Czy każdy ma prawo do 26 dni urlopu? Jak obliczyć urlop przy pracy na część etatu? Czy umowa zlecenia i działalność gospodarcza mogą zwiększyć staż urlopowy? Co dzieje się z niewykorzystanym urlopem? Jakie jeszcze urlopy przewiduje Kodeks pracy?

Przygotowaliśmy kompleksowy poradnik, w którym zebraliśmy najważniejsze informacje. Na końcu można pobrać ABC URLOPÓW PRACOWNICZYCH ZA ROK 2026.

🏖️ 1. Prawo do urlopu wypoczynkowego

Urlop wypoczynkowy jest prawem każdego pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. Jest on płatny, coroczny i pracownik nie może się go zrzec.

Wymiar urlopu zależy od stażu urlopowego:

✅ 20 dni – jeżeli staż urlopowy wynosi mniej niż 10 lat.

✅ 26 dni – jeżeli staż urlopowy wynosi co najmniej 10 lat.

Do wymiaru urlopu nie ma znaczenia wiek pracownika ani liczba przepracowanych lat u obecnego pracodawcy – liczy się łączny staż urlopowy.

📚 2. Staż urlopowy – co się do niego wlicza?

Na staż urlopowy składają się zarówno okresy zatrudnienia, jak i okresy nauki.

Do stażu zaliczamy między innymi:

🎓 zasadniczą szkołę zawodową – do 3 lat,

🎓 średnią szkołę zawodową – do 5 lat,

🎓 liceum ogólnokształcące – 4 lata,

🎓 szkołę policealną – 6 lat,

🎓 studia wyższe – 8 lat.

Jeżeli okres nauki pokrywa się z okresem zatrudnienia, okresów tych nie sumujemy – przyjmujemy ten korzystniejszy dla pracownika.

Do stażu zalicza się również wszystkie wcześniejsze okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę – bez względu na przerwy między zatrudnieniem czy liczbę pracodawców.

🆕 Nowe przepisy dotyczące stażu urlopowego

Od 2025 roku obowiązują przepisy umożliwiające – po spełnieniu warunków ustawowych – zaliczenie do stażu urlopowego również okresów:

✔ wykonywania umowy zlecenia objętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi,

✔ prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej,

✔ innych okresów aktywności zawodowej wskazanych w ustawie.

To bardzo dobra wiadomość dla osób, które przez wiele lat prowadziły własną firmę lub pracowały na umowach cywilnoprawnych. Dzięki temu wiele z nich szybciej uzyska prawo do 26 dni urlopu.

📅 3. Jak naliczany jest urlop?
Pierwsza praca

Osoba podejmująca pierwszą pracę nie otrzymuje od razu całego urlopu.

Po każdym przepracowanym miesiącu nabywa prawo do 1/12 rocznego wymiaru urlopu.

Przykład:

Pracownikowi przysługuje 20 dni urlopu.

Po miesiącu pracy nabywa prawo do:

20 : 12 = 1,67 dnia.

Po każdym kolejnym miesiącu limit zwiększa się aż do pełnego wymiaru.

Od kolejnego roku kalendarzowego pracownik nabywa już cały urlop z dniem 1 stycznia.

⏳ 4. Urlop przy niepełnym etacie

Praca na część etatu nie pozbawia prawa do urlopu.

Wymiar oblicza się proporcjonalnie do wymiaru etatu.

Przykłady:

➡ 1/2 etatu

• z 20 dni = 10 dni,

• z 26 dni = 13 dni.

➡ 3/4 etatu

• z 20 dni = 15 dni,

• z 26 dni = 20 dni.

➡ 4/5 etatu

• z 20 dni = 16 dni,

• z 26 dni = 21 dni.

Każdy niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

🔄 5. Zmiana pracodawcy w trakcie roku

Jeżeli pracownik zmienia pracę w ciągu roku, urlop przysługuje proporcjonalnie do okresu zatrudnienia u każdego z pracodawców.

Nowy pracodawca uwzględnia urlop już wykorzystany u poprzedniego pracodawcy, aby nie doszło do przekroczenia rocznego limitu.

👶 6. Urlop macierzyński

Urlop macierzyński przysługuje pracownicy po urodzeniu dziecka.

Jego długość zależy od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu:

👶 20 tygodni – jedno dziecko,

👶👶 31 tygodni – dwoje dzieci,

👶👶👶 33 tygodnie – troje,

👶👶👶👶 35 tygodni – czworo,

👶👶👶👶👶 37 tygodni – pięcioro i więcej dzieci.

Część urlopu można wykorzystać jeszcze przed planowanym porodem.

👨‍👩‍👧 7. Urlop rodzicielski

Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego rodzice mogą skorzystać z urlopu rodzicielskiego, którego celem jest sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.

Obecnie urlop rodzicielski wynosi:

👶 41 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,

👶👶 43 tygodnie – w przypadku porodu mnogiego.

W przypadku dziecka posiadającego zaświadczenie wydane na podstawie ustawy „Za życiem”, wymiar urlopu wynosi odpowiednio 65 lub 67 tygodni.

Urlop rodzicielski przysługuje łącznie obojgu rodzicom, którzy mogą korzystać z niego jednocześnie lub naprzemiennie.

🆕 Dodatkowe 9 tygodni dla każdego rodzica

Warto pamiętać, że od kilku lat obowiązują przepisy, zgodnie z którymi każdy z rodziców ma wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego.

Oznacza to, że:
✔️ mama ma swoje 9 tygodni,
✔️ tata ma swoje 9 tygodni.

Ta część urlopu jest nieprzenoszalna – jeżeli jeden z rodziców z niej nie skorzysta, przepada i nie może zostać wykorzystana przez drugiego rodzica. Dzięki temu ustawodawca zachęca oboje rodziców do aktywnego uczestniczenia w opiece nad dzieckiem.

Urlop rodzicielski można wykorzystać jednorazowo lub maksymalnie w 5 częściach, nie później niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6. rok życia.

👨 8. Urlop ojcowski

Urlop ojcowski jest niezależnym uprawnieniem ojca i nie zależy od tego, czy mama korzysta z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego.

Przysługuje w wymiarze 2 tygodni i może zostać wykorzystany jednorazowo lub w dwóch częściach po 1 tygodniu każda.

📅 Bardzo ważne!

Ojciec może wykorzystać urlop ojcowski najpóźniej do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Po tym terminie prawo do urlopu wygasa i nie przechodzi na późniejszy okres.

👨‍👩‍👧‍👦 9. Urlop wychowawczy

Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy może skorzystać z urlopu wychowawczego.

Jego maksymalny wymiar wynosi 36 miesięcy i służy sprawowaniu osobistej opieki nad dzieckiem.

Jest to urlop bezpłatny, a z uprawnienia mogą korzystać oboje rodzice.

📞 10. Urlop na żądanie

Każdemu pracownikowi przysługują 4 dni urlopu na żądanie w ciągu roku.

Warto pamiętać, że:

✔️ nie są to dodatkowe dni wolne,

✔️ wchodzą w skład urlopu wypoczynkowego,

✔️ pracownik zgłasza chęć skorzystania najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, przed rozpoczęciem pracy.

❤️ 11. Urlop opiekuńczy

Od 2023 roku pracownik może skorzystać z 5 dni bezpłatnego urlopu opiekuńczego w każdym roku kalendarzowym.

Urlop ten przysługuje w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia:

✔️ dziecku,

✔️ rodzicom,

✔️ małżonkowi,

✔️ osobie pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym,

jeżeli wymagają oni opieki z poważnych względów medycznych.

⚠️ 12. Zwolnienie z powodu siły wyższej

Pracownik ma prawo do zwolnienia od pracy w wymiarze:

✔️ 2 dni lub

✔️ 16 godzin

w przypadku pilnych spraw rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem.

Za czas tego zwolnienia pracownik zachowuje prawo do 50% wynagrodzenia.

👨‍👧 13. Zwolnienie na opiekę nad dzieckiem do 14. roku życia

Pracownik wychowujący przynajmniej jedno dziecko do ukończenia 14 lat ma prawo do:

👶 2 dni lub 16 godzin zwolnienia od pracy w roku kalendarzowym.

Za ten czas przysługuje 100% wynagrodzenia.

Rodzice decydują, które z nich korzysta z tego uprawnienia.

💍 14. Urlop okolicznościowy

Pracownik może otrzymać płatne zwolnienie od pracy z tytułu ważnych wydarzeń rodzinnych.

Przysługuje:

✔️ 2 dni – w razie ślubu pracownika, urodzenia dziecka lub śmierci i pogrzebu małżonka, dziecka, rodziców, ojczyma lub macochy.

✔️ 1 dzień – z okazji ślubu dziecka lub śmierci i pogrzebu rodzeństwa, teściów, dziadków oraz innych osób pozostających na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką.

🎓 15. Urlop szkoleniowy

Pracownik podnoszący kwalifikacje zawodowe za zgodą pracodawcy może otrzymać urlop szkoleniowy.

Jego wymiar wynosi:

📚 6 dni – na przygotowanie się i przystąpienie do egzaminów,

🎓 21 dni – w ostatnim roku studiów na przygotowanie pracy dyplomowej oraz egzamin dyplomowy.

Za okres urlopu szkoleniowego pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

🌴 16. Urlop bezpłatny

Pracownik może wystąpić z wnioskiem o udzielenie urlopu bezpłatnego.

Pracodawca nie ma obowiązku wyrażenia zgody.

W czasie urlopu bezpłatnego stosunek pracy nadal trwa, jednak co do zasady okres ten nie wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

🩸 17. Zwolnienie dla honorowych dawców krwi

Honorowy dawca krwi ma prawo do zwolnienia od pracy w dniu oddania krwi oraz na czas niezbędnych badań lekarskich związanych z donacją.

Za okres zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

✈️ 18. Czy pracodawca może odwołać pracownika z urlopu?

Tak, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy obecność pracownika w pracy jest niezbędna z powodu okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili rozpoczynania urlopu.

W takim przypadku pracodawca ma obowiązek zwrócić pracownikowi koszty pozostające w bezpośrednim związku z odwołaniem z urlopu, np. niewykorzystany pobyt w hotelu czy koszt wcześniejszego powrotu.

📅 19. Kiedy urlop może zostać przesunięty?

Termin urlopu może zostać zmieniony m.in. z powodu:

✔️ choroby pracownika,

✔️ odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,

✔️ powołania na ćwiczenia wojskowe,

✔️ urlopu macierzyńskiego,

✔️ innych usprawiedliwionych przyczyn uniemożliwiających rozpoczęcie urlopu.

W takich przypadkach pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu w innym terminie.
📅 20. Zaległy urlop wypoczynkowy

Nie zawsze udaje się wykorzystać cały urlop w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok jako urlop zaległy.

📌 Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca ma obowiązek udzielić zaległego urlopu najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego.

Oznacza to, że:

✔️ urlop za 2025 rok powinien zostać wykorzystany do 30 września 2026 r.

Pracodawca powinien dopilnować tego terminu, a w razie potrzeby może nawet jednostronnie wyznaczyć pracownikowi termin wykorzystania zaległego urlopu.

❓ Czy niewykorzystany urlop przepada?

To jeden z najczęściej powtarzanych mitów.

Nie – urlop nie przepada po 30 września.

Po upływie tego terminu pracodawca nadal ma obowiązek udzielić zaległego urlopu, jednak rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia roszczenia o jego udzielenie.

⏳ Kiedy przedawnia się urlop?

Roszczenie o udzielenie urlopu wypoczynkowego przedawnia się po 3 latach.

Termin liczy się od dnia, w którym urlop stał się wymagalny, czyli co do zasady od 30 września roku następnego.

Przykład:

📌 Urlop za 2025 rok powinien zostać wykorzystany do 30 września 2026 r.

Jeżeli nie zostanie wykorzystany, roszczenie o jego udzielenie przedawni się – co do zasady – 30 września 2029 r.

Warto pamiętać, że w określonych przypadkach bieg przedawnienia może zostać przerwany lub zawieszony, np. w razie dochodzenia roszczeń przed sądem.

💰 Ekwiwalent za niewykorzystany urlop

Pracownik co do zasady nie może zamienić urlopu na pieniądze.

Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop przysługuje wyłącznie w przypadku rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, jeżeli wykorzystanie urlopu w naturze nie jest już możliwe.

Dlatego w trakcie zatrudnienia pracodawca powinien udzielić pracownikowi urlopu, a nie wypłacać za niego ekwiwalentu.

🏕️ Dofinansowanie do wypoczynku pracowniczego

Okres wakacyjny to również czas wypłaty świadczeń związanych z wypoczynkiem.

W wielu zakładach pracy funkcjonuje Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych (ZFŚS), z którego mogą być finansowane m.in.:

✔️ tzw. „wczasy pod gruszą”,

✔️ dopłaty do wypoczynku dzieci i młodzieży,

✔️ kolonie, półkolonie i obozy,

✔️ świadczenia świąteczne oraz inne formy pomocy socjalnej.

📌 Wysokość dofinansowania nie jest jednakowa dla wszystkich pracowników.

Przy przyznawaniu świadczeń z ZFŚS pracodawca bierze pod uwagę przede wszystkim sytuację życiową, rodzinną i materialną pracownika.

Nie każda firma ma obowiązek tworzenia Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, dlatego warto sprawdzić regulamin obowiązujący u swojego pracodawcy.

💼 Wakacje składkowe – pamiętaj o nowym wniosku RWS

Z wakacji mogą skorzystać również przedsiębiorcy.

Wakacje składkowe pozwalają osobom prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą – po spełnieniu warunków ustawowych – skorzystać raz w roku ze zwolnienia z opłacania składek na własne:

✔️ ubezpieczenia emerytalne,

✔️ ubezpieczenia rentowe,

✔️ ubezpieczenie wypadkowe,

✔️ Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (jeżeli są należne).

📌 Zwolnienie nie obejmuje składki na ubezpieczenie zdrowotne, którą nadal należy opłacić.

Aby skorzystać z ulgi, należy złożyć do ZUS wniosek RWS.

📅 Wniosek składa się w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który przedsiębiorca chce skorzystać ze zwolnienia.

Przykład:

➡️ Jeżeli przedsiębiorca chce skorzystać z wakacji składkowych za październik, wniosek należy złożyć we wrześniu.

Warto pamiętać o terminach, ponieważ złożenie wniosku po czasie może pozbawić prawa do zwolnienia za wybrany miesiąc.

📌 Podsumowanie

Przepisy dotyczące urlopów i uprawnień pracowniczych zmieniają się coraz częściej, dlatego warto na bieżąco sprawdzać swoje prawa i obowiązki.

Znajomość zasad naliczania urlopu, ustalania stażu pracy, terminów wykorzystania urlopu zaległego czy nowych możliwości zaliczania umów zlecenia i działalności gospodarczej do stażu urlopowego pozwala uniknąć wielu błędów zarówno pracownikom, jak i pracodawcom.

Jeżeli masz wątpliwości dotyczące:
🔹 naliczania urlopu,
🔹 ustalania stażu pracy,
🔹 rozliczania pracowników,
🔹 dokumentacji kadrowej,
🔹 wakacji składkowych,
🔹 rozliczeń ZUS i podatków,

📞 zapraszamy do kontaktu z naszym biurem rachunkowym. Chętnie pomożemy i odpowiemy na wszystkie pytania.

www.accountixpl.com

883-243-353

05/07/2026

🚗 SAMOCHODY W FIRMIE POD SZCZEGÓLNĄ LUPĄ URZĘDU SKARBOWEGO – SPRAWDŹ, CZY ROZLICZASZ JE PRAWIDŁOWO
W ostatnim czasie obserwujemy coraz więcej kontroli dotyczących rozliczania samochodów firmowych. Samo zgłoszenie pojazdu na formularzu VAT-26 i prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu nie daje już gwarancji, że urząd zaakceptuje 100% odliczenia VAT.
Organy podatkowe coraz częściej porównują prowadzoną ewidencję z danymi elektronicznymi oraz dokumentacją pozostającą w ich dyspozycji. Analizowana jest m.in. historia badań technicznych, faktury za paliwo, dokumentacja serwisowa, informacje z kontroli drogowych oraz inne dane pozwalające zweryfikować rzeczywisty sposób wykorzystywania pojazdu.
Jeżeli dane nie są ze sobą spójne, urząd może zakwestionować prawo do pełnego odliczenia VAT – nawet wtedy, gdy przedsiębiorca prowadzi ewidencję przebiegu pojazdu.
✅ 1. ODLICZENIE VAT
100% VAT
Przysługuje wyłącznie wtedy, gdy:
✔️ samochód jest wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej,
✔️ został zgłoszony na formularzu VAT-26,
✔️ prowadzona jest ewidencja przebiegu pojazdu,
✔️ obowiązują zasady użytkowania wykluczające użytek prywatny,
✔️ rzeczywisty sposób korzystania z pojazdu potwierdza wyłącznie firmowe wykorzystanie.
50% VAT
Jeżeli samochód wykorzystywany jest zarówno służbowo, jak i prywatnie.
✅ 2. VAT-1 I SAMOCHODY CIĘŻAROWE
Nie wszystkie pojazdy rozlicza się jak samochody osobowe.
Pojazdy posiadające zaświadczenie VAT-1, spełniające wymagania konstrukcyjne określone w przepisach, dają prawo do 100% odliczenia VAT bez obowiązku prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu.
Natomiast samochody ciężarowe, które nie są samochodami osobowymi w rozumieniu przepisów podatkowych, korzystają z odrębnych zasad.
Nie obowiązuje ich ograniczenie 50% VAT ani limity przewidziane dla samochodów osobowych, dlatego wydatki związane z ich użytkowaniem rozliczane są co do zasady w pełnej wysokości.
✅ 3. KOSZTY UZYSKANIA PRZYCHODÓW
To zupełnie inne zasady niż przy VAT.
75% kosztów
Jeżeli samochód osobowy wykorzystywany jest zarówno służbowo, jak i prywatnie, do kosztów uzyskania przychodów zalicza się 75% wydatków eksploatacyjnych, takich jak:
⛽ paliwo
🔧 naprawy
🛞 części
🧽 myjnia
🛢️ płyny eksploatacyjne
🛣️ autostrady
🅿️ parkingi
Warunkiem rozliczania tych wydatków jest posiadanie tytułu prawnego do pojazdu.
Samochód powinien stanowić:
✔️ środek trwały,
✔️ przedmiot leasingu,
✔️ przedmiot najmu,
✔️ przedmiot dzierżawy,
✔️ lub być użytkowany na podstawie innej umowy uprawniającej do korzystania z pojazdu.
W przypadku spółek samochód powinien zostać wniesiony do majątku spółki albo być użytkowany na podstawie odpowiedniej umowy.
20% kosztów – rzadziej spotykany przypadek
Jeżeli samochód osobowy nie został wprowadzony do ewidencji środków trwałych, nie jest przedmiotem leasingu, najmu, dzierżawy ani innej umowy uprawniającej do korzystania z pojazdu, a przedsiębiorca wykorzystuje prywatny samochód w działalności gospodarczej, do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć 20% poniesionych wydatków eksploatacyjnych.
Dotyczy to m.in.:
⛽ paliwa
🔧 napraw
🛞 części
🧽 myjni
🛢️ płynów eksploatacyjnych
🛣️ autostrad
🅿️ parkingów
📌 Jest to obecnie znacznie rzadziej spotykany sposób rozliczania, ponieważ większość przedsiębiorców korzysta z samochodów będących środkami trwałymi lub użytkowanych na podstawie leasingu, najmu czy dzierżawy.
✅ 4. LIMITY DLA LEASINGU I ŚRODKÓW TRWAŁYCH
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe limity dotyczące rozliczania samochodów osobowych.
🚘 Samochody przyjęte do ewidencji środków trwałych od 1 stycznia 2026 r.
✔️ 225 000 zł – samochody elektryczne oraz napędzane wodorem.
✔️ 150 000 zł – samochody osobowe o emisji CO₂ poniżej 50 g/km.
✔️ 100 000 zł – samochody osobowe o emisji CO₂ wynoszącej co najmniej 50 g/km.
Nowe limity mają zastosowanie do samochodów przyjętych do ewidencji środków trwałych od 1 stycznia 2026 r.
🚘 Leasing, najem i dzierżawa
Nowe limity obowiązują również dla umów leasingu, najmu i dzierżawy zawartych przed 1 stycznia 2026 r.
Od 2026 r. część kapitałowa rat leasingowych rozliczana jest już według nowych limitów.
✅ 5. LEASING – NAJCZĘSTSZY BŁĄD
Większość przedsiębiorców uważa, że limit dotyczy całej raty leasingowej.
❌ To błąd.
Limit obejmuje wyłącznie część kapitałową raty leasingowej.
Natomiast część odsetkowa raty leasingowej (w kwocie netto) zawsze stanowi koszt uzyskania przychodu i nie podlega limitowaniu.
📌 Ważna informacja
Jeżeli od samochodu przysługuje jedynie 50% odliczenia VAT, cały nieodliczony VAT powiększa część kapitałową raty leasingowej, od której następnie stosuje się odpowiedni limit 100 000 zł / 150 000 zł / 225 000 zł.
📌 To jeden z najczęściej popełnianych błędów przy rozliczaniu leasingu samochodów osobowych.
📊 Nie musisz liczyć tego ręcznie.
Możesz skorzystać z bezpłatnego kalkulatora GOFIN:
👉 https://kalkulatory.gofin.pl/kalkulatory/kalkulator-oplat-leasingowych-dotyczacych-samochodu-osobowego-2026⁠�
✅ 6. UBEZPIECZENIE
Dla ubezpieczeń obowiązuje odrębna zasada.
Limit dla składek ubezpieczeniowych zależnych od wartości pojazdu nadal wynosi 150 000 zł.
Dotyczy to wszystkich elementów polisy, których wysokość zależy od wartości samochodu, m.in.:
✔️ AC,
✔️ GAP,
✔️ innych składników kalkulowanych od wartości pojazdu.
Proporcję wylicza się na podstawie wartości samochodu wskazanej w aktualnej polisie ubezpieczeniowej, a nie ceny zakupu pojazdu.
✅ 7. NOWY OBOWIĄZEK OD 1 LIPCA 2026 R.
Przedsiębiorcy wykonujący międzynarodowy zarobkowy przewóz rzeczy busami o DMC od 2,5 do 3,5 t powinni pamiętać o obowiązku stosowania inteligentnych tachografów II generacji.
📌 PODSUMOWANIE
Zapamiętaj najważniejsze zasady:
✅ VAT → 100% lub 50%.
✅ VAT-1 → 100% VAT bez ewidencji przebiegu.
✅ Samochody ciężarowe → odrębne zasady, bez ograniczeń właściwych dla samochodów osobowych.
✅ Leasing → limit dotyczy wyłącznie części kapitałowej raty.
✅ Odsetki leasingowe → część odsetkowa w kwocie netto nie podlega limitowaniu.
✅ Nieodliczony VAT → powiększa część kapitałową raty leasingowej, od której stosuje się ustawowy limit.
✅ Koszty eksploatacyjne → 75% przy użytkowaniu mieszanym lub 100% przy użytkowaniu wyłącznie firmowym (po spełnieniu ustawowych warunków).
✅ Prywatny samochód przedsiębiorcy niewprowadzony do środków trwałych → 20% kosztów uzyskania przychodów.
✅ Ubezpieczenia → limit 150 000 zł dla składek zależnych od wartości pojazdu.
🚗 Rozliczanie samochodu w firmie to obecnie jeden z najczęściej weryfikowanych obszarów podczas kontroli podatkowych. Warto zadbać o poprawność dokumentacji i rozliczeń, zanim zrobi to urząd skarbowy.
💙 Obserwuj Accountix – Księgowość & Kadry | Płace.
Regularnie publikujemy praktyczne informacje o zmianach w podatkach, ZUS i księgowości oraz wyjaśniamy przepisy w prosty i zrozumiały sposób, abyś mógł skupić się na prowadzeniu swojego biznesu.

26/06/2026

😡 ZUS 2026 – dlaczego jedni płacą kilka tysięcy złotych składek, inni kilkaset, a jeszcze inni prawie nic?

To jeden z najbardziej skomplikowanych tematów w polskim systemie.

Dwie osoby osiągające podobne dochody mogą płacić zupełnie inne składki.

Wszystko zależy od formy zatrudnienia, rodzaju działalności i posiadanych tytułów do ubezpieczeń.

Poznaj najważniejsze zasady 👇

👨‍💼 ETAT, ZLECENIE, STUDENT, EMERYT

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 1

Masz umowę o pracę i zarabiasz co najmniej 4 806 zł brutto?

To jedna z najważniejszych zasad w całym systemie ZUS.

Jeżeli z umowy o pracę osiągasz co najmniej minimalne wynagrodzenie:

❌ nie opłacasz składek społecznych z działalności gospodarczej,

❌ nie opłacasz składek społecznych jako wspólnik spółki cywilnej,

❌ nie opłacasz składek społecznych jako wspólnik spółki jawnej,

❌ nie opłacasz składek społecznych jako wspólnik spółki komandytowej.

Nie ma znaczenia, czy pracujesz na cały etat czy na część etatu.

Znaczenie ma wyłącznie podstawa do składek.

✅ Nadal pozostaje jednak obowiązek opłacania składki zdrowotnej.

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 2

Masz umowę o pracę z wynagrodzeniem co najmniej 4 806 zł brutto i dodatkowo wykonujesz umowę zlecenie?

W większości przypadków:

❌ składki społeczne z umowy zlecenia nie są obowiązkowe,

✅ obowiązkowa pozostaje składka zdrowotna.

Możesz jednak dobrowolnie przystąpić do ubezpieczeń społecznych ze zlecenia.

ALE UWAGA ❗

Jeżeli wykonujesz umowę zlecenie dla własnego pracodawcy lub na rzecz własnego pracodawcy:

✅ składki społeczne są obowiązkowe,

✅ składka zdrowotna jest obowiązkowa.

W takiej sytuacji ZUS traktuje przychód z umowy o pracę i umowy zlecenia jak jedno wynagrodzenie pracownicze.

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 3

Student do 26 roku życia na umowie zleceniu

❌ składki społeczne,

❌ składka zdrowotna.

Najczęściej korzysta z ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny zgłoszony przez rodzica.

Natomiast student zatrudniony na podstawie umowy o pracę:

✅ składki społeczne,

✅ składka zdrowotna.

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 4

Emeryt na umowie o pracę

✅ składki społeczne,

✅ składka zdrowotna.

Od wynagrodzenia naliczane są składki tak samo jak u innych pracowników.

Dodatkowo składka zdrowotna pobierana jest również z emerytury.

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 5

Emeryt na umowie zleceniu

✅ składka zdrowotna,

✅ składki społeczne – co do zasady TAK.

Pobieranie emerytury nie oznacza automatycznego zwolnienia z ZUS przy umowie zleceniu.

👨‍💻 JDG, SPÓŁKA CYWILNA I JAWNA

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 6

Prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą?

Składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania:

➡️ skala podatkowa – 9% dochodu, minimum 432,54 zł

➡️ podatek liniowy – 4,9% dochodu, minimum 432,54 zł

➡️ ryczałt:

• przychód do 60 000 zł – 498,35 zł

• przychód powyżej 60 000 zł do 300 000 zł – 830,58 zł

• przychód powyżej 300 000 zł – 1 495,04 zł

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 7

Wspólnik spółki cywilnej lub jawnej

Składka zdrowotna rozliczana jest podobnie jak przy JDG.

Jej wysokość zależy od formy opodatkowania i osiąganego dochodu lub przychodu.

➡️ skala podatkowa – 9% dochodu, minimum 432,54 zł

➡️ podatek liniowy – 4,9% dochodu, minimum 432,54 zł

➡️ ryczałt:

• przychód do 60 000 zł – 498,35 zł

• przychód powyżej 60 000 zł do 300 000 zł – 830,58 zł

• przychód powyżej 300 000 zł – 1 495,04 zł

Jeżeli równocześnie posiadasz umowę o pracę z wynagrodzeniem co najmniej 4 806 zł brutto:

❌ składki społeczne nie są obowiązkowe,

✅ składka zdrowotna nadal pozostaje obowiązkowa.

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 8

Jesteś emerytem i prowadzisz działalność gospodarczą?

❌ składki społeczne są dobrowolne,

✅ składka zdrowotna jest obowiązkowa.

Dlatego wielu emerytów prowadzących działalność opłaca wyłącznie składkę zdrowotną.

Co więcej, składka zdrowotna może być pobierana jednocześnie z emerytury i z działalności gospodarczej.

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 9

OSOBA WSPÓŁPRACUJĄCA

Najczęściej jest to małżonek pomagający w prowadzeniu działalności.

Dla ZUS nie ma znaczenia, czy taka osoba otrzymuje wynagrodzenie.

W 2026 r. osoba współpracująca opłaca:

✅ składki społeczne jak przedsiębiorca,

✅ składkę zdrowotną 622,93 zł miesięcznie.

Nawet wtedy, gdy nie otrzymuje wynagrodzenia.

🏢 SPÓŁKA KOMANDYTOWA, SP. Z O.O. I POWOŁANIE

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 10

Wspólnik spółki komandytowej

✅ składka zdrowotna wynosi 830,58 zł miesięcznie.

Niezależnie od wysokości osiąganego dochodu.

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 11

Jedyny wspólnik spółki z o.o.

✅ składka zdrowotna wynosi 830,58 zł miesięcznie.

Niezależnie od osiąganego dochodu.

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 12

Prowadzisz JDG i jednocześnie jesteś wspólnikiem jednej lub kilku spółek komandytowych?

W takim przypadku:

✅ musisz zapłacić składkę zdrowotną od działalności gospodarczej,

oraz

✅ musisz zapłacić dodatkową zryczałtowaną składkę zdrowotną 830,58 zł.

I tutaj pojawia się bardzo ciekawy wyjątek.

Jeżeli jesteś wspólnikiem kilku spółek komandytowych i jednocześnie prowadzisz JDG albo jesteś wspólnikiem spółki jawnej, partnerskiej lub cywilnej:

➡️ płacisz składkę zdrowotną od JDG lub spółki jawnej/cywilnej/partnerskiej,

➡️ oraz tylko jedną zryczałtowaną składkę zdrowotną 830,58 zł z tytułu wszystkich spółek komandytowych łącznie.

Nie ma znaczenia, czy posiadasz dwie, trzy czy pięć spółek komandytowych.

Natomiast jeżeli jesteś wyłącznie wspólnikiem kilku spółek komandytowych:

❗ składka zdrowotna jest należna od każdej spółki odrębnie.

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 13

Wspólnik wieloosobowej spółki z o.o.

Sam fakt posiadania udziałów:

❌ nie powoduje obowiązku opłacania składek społecznych,

❌ nie powoduje obowiązku opłacania składki zdrowotnej.

I właśnie dlatego ta forma prowadzenia biznesu jest tak popularna.

━━━━━━━━━━━━━━

📌 ZASADA NR 14

Członek zarządu powołany uchwałą

❌ składki społeczne – brak,

✅ składka zdrowotna – 9% wynagrodzenia.

Przykład:

Wynagrodzenie z powołania 10 000 zł

= 900 zł składki zdrowotnej.

🔥 NAJCZĘSTSZE BŁĘDNE PRZEKONANIA

❌ „Mam etat, więc nie płacę żadnego ZUS z działalności.”

➡️ Nieprawda. Nadal pozostaje składka zdrowotna.

❌ „Jestem emerytem, więc nie płacę zdrowotnej z działalności.”

➡️ Nieprawda. Zdrowotna jest obowiązkowa.

❌ „Mam kilka spółek komandytowych, więc zawsze płacę tylko jedną zdrowotną.”

➡️ Nieprawda. To zależy od tego, czy prowadzisz także JDG lub działalność w spółce jawnej, partnerskiej albo cywilnej.

❌ „Mam etat i zlecenie, więc ze zlecenia nie ma ZUS.”

➡️ Nie zawsze. Jeżeli wykonujesz zlecenie dla własnego pracodawcy, składki są obowiązkowe.

🤔 CIEKAWOSTKA

Przy składkach społecznych istnieje roczny limit podstawy wymiaru składek emerytalnych i rentowych.

Przy składce zdrowotnej takiego limitu nie ma.

🤯 NAJWIĘKSZY PARADOKS

Możesz płacić składkę zdrowotną:

➡️ z działalności gospodarczej,

➡️ z emerytury,

➡️ z wynagrodzenia z powołania,

➡️ z umowy o pracę,

➡️ z umowy zlecenia,

a nawet z kilku różnych tytułów jednocześnie.

Tymczasem osoba zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny ma taki sam dostęp do świadczeń NFZ.

━━━━━━━━━━━━━━

💬 A która zasada najbardziej Cię zaskoczyła?
1️⃣ osoba współpracująca
2️⃣ kilka składek zdrowotnych jednocześnie
3️⃣ wspólnik spółki komandytowej
4️⃣ zdrowotna od powołania
5️⃣ zdrowotna mimo emerytury
6️⃣ zdrowotna bez górnego limitu

www.accountixpl.com

Biuro Rachunkowe Accountix sp. z o.o.

883-243-353

09/06/2026

📢 KASA FISKALNA 2026 – KIEDY JEST OBOWIĄZKOWA, JAK LICZYĆ LIMIT 20 000 ZŁ, KIEDY LIMIT NIE MA ZNACZENIA I JAK OTRZYMAĆ ZWROT ZA KASĘ?

Wielu przedsiębiorców nadal zastanawia się, czy muszą posiadać kasę fiskalną oraz jak prawidłowo liczyć limit zwolnienia. Poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje w prosty sposób. 👇

✅ KTO W OGÓLE MUSI EWIDENCJONOWAĆ SPRZEDAŻ NA KASIE FISKALNEJ?

Co do zasady obowiązek dotyczy sprzedaży na rzecz:
• osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej,
• rolników ryczałtowych.

Sprzedaż wyłącznie dla firm (B2B) nie podlega obowiązkowi ewidencjonowania na kasie fiskalnej.

────────────────────

🚨 KASA FISKALNA OD PIERWSZEJ TRANSAKCJI – BEZ WZGLĘDU NA OBRÓT

Niektóre branże nie mogą korzystać ze zwolnienia do 20 000 zł. W ich przypadku kasa fiskalna jest obowiązkowa już przy pierwszej sprzedaży na rzecz osoby prywatnej.

Dotyczy to między innymi:

🔹 usług fryzjerskich,

🔹 usług kosmetycznych i kosmetologicznych,

🔹 usług prawniczych,

🔹 usług doradztwa podatkowego,

🔹 usług medycznych świadczonych przez lekarzy i lekarzy dentystów,

🔹 napraw pojazdów samochodowych, motocykli i motorowerów,

🔹 wymiany, naprawy i serwisu opon,

🔹 badań i przeglądów technicznych pojazdów,

🔹 myjni samochodowych i podobnych usług czyszczenia pojazdów,

🔹 usług gastronomicznych świadczonych przez stacjonarne placówki gastronomiczne oraz cateringu,

🔹 usług taksówkarskich,

🔹 przewozu pasażerów,

🔹 usług parkingowych i przechowywania pojazdów,

🔹 sprzedaży gazu płynnego,

🔹 sprzedaży paliw,

🔹 sprzedaży części do pojazdów i silników,

🔹 sprzedaży komputerów, sprzętu elektronicznego, optycznego i fotograficznego,

🔹 sprzedaży wyrobów tytoniowych i e-papierosów,

🔹 sprzedaży alkoholu,

🔹 sprzedaży perfum i wód toaletowych,

🔹 sprzedaży wyrobów z metali szlachetnych,

🔹 sprzedaży zapisanych i niezapisanych nośników danych,

🔹 sprzedaży węgla, brykietu i podobnych paliw stałych.

⚠️ Jeżeli prowadzisz działalność w jednej z powyższych branż, limit 20 000 zł nie ma zastosowania i obowiązek ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej powstaje już od pierwszej transakcji na rzecz osoby prywatnej.

────────────────────

💰 LIMIT 20 000 ZŁ – JAK GO LICZYĆ?

Jeżeli Twoja działalność nie znajduje się w katalogu wyłączeń, możesz korzystać ze zwolnienia do momentu osiągnięcia sprzedaży na rzecz osób prywatnych i rolników ryczałtowych w wysokości 20 000 zł rocznie.

Ważne:

✔ do limitu wlicza się wyłącznie sprzedaż dla konsumentów i rolników ryczałtowych,

✔ sprzedaż dla firm nie wpływa na limit,

✔ przy rozpoczęciu sprzedaży w trakcie roku limit ustala się proporcjonalnie do okresu jej prowadzenia.

📌 Przykład:

Jeżeli rozpoczniesz sprzedaż dla osób prywatnych od 1 lipca, limit będzie odpowiednio niższy niż 20 000 zł.

📊 Nie wiesz, jaki limit obowiązuje w Twoim przypadku?

Skorzystaj z bezpłatnego kalkulatora GOFIN, który automatycznie wyliczy limit zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej:

👉 https://kalkulatory.gofin.pl/kalkulatory/kalkulator-limitu-obrotu-uprawniajacego-do-zwolnienia-z-obowiazku-ewidencjonowania-w-kasie-fiskalnej

────────────────────

⏳ PRZEKROCZYŁEŚ LIMIT? TO NIE OZNACZA OBOWIĄZKU OD NASTĘPNEGO DNIA

Po przekroczeniu limitu 20 000 zł zwolnienie traci moc po upływie dwóch miesięcy następujących po miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie limitu. To czas na zakup i fiskalizację urządzenia.

────────────────────

🏦 KIEDY LIMIT 20 000 ZŁ NIE MA ZNACZENIA? ZWOLNIENIE DZIĘKI PŁATNOŚCI PRZELEWEM

W wielu przypadkach przedsiębiorca może korzystać ze zwolnienia z kasy nawet po przekroczeniu limitu, jeżeli spełnione są określone warunki dotyczące płatności bezgotówkowych.

Dotyczy to przede wszystkim sprzedaży, gdy:

✅ cała zapłata wpływa na rachunek bankowy przedsiębiorcy,

✅ z dokumentów jednoznacznie wynika, czego dotyczyła płatność i kto był nabywcą,

✅ sprzedawane towary lub usługi nie znajdują się w katalogu wyłączeń ze zwolnienia.

Aby skorzystać ze zwolnienia muszą być spełnione łącznie następujące warunki:

✔ 100% zapłaty wpływa za pośrednictwem rachunku bankowego, poczty lub SKOK,

✔ nie przyjmujesz gotówki,

✔ z ewidencji i dokumentów jednoznacznie wynika, kto dokonał płatności,

✔ można ustalić jakiej usługi lub sprzedaży dotyczyła wpłata,

✔ wykonywane usługi lub sprzedawane towary nie znajdują się w katalogu wyłączeń ze zwolnienia.

Najczęściej z tego rozwiązania korzystają:

📦 sklepy internetowe,

💻 przedsiębiorcy świadczący usługi online,

📚 osoby sprzedające produkty lub usługi na odległość,

🖥️ freelancerzy,

📈 specjaliści marketingu,

🎨 graficy,

💻 programiści,

🏗️ firmy budowlane wykonujące usługi dla osób prywatnych.

🏗️ SZCZEGÓLNIE WAŻNE DLA FIRM BUDOWLANYCH

W praktyce ze zwolnienia z kasy fiskalnej bardzo często korzystają firmy świadczące usługi budowlane dla osób prywatnych.

Jeżeli:

✔ całość wynagrodzenia wpływa na rachunek bankowy,

✔ nie przyjmujesz żadnych płatności gotówkowych,

✔ z przelewu i dokumentacji jednoznacznie wynika, jakiej usługi dotyczy wpłata oraz kto jest nabywcą,

✔ usługa nie znajduje się w katalogu czynności wyłączonych ze zwolnienia,

przedsiębiorca może korzystać ze zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej nawet po przekroczeniu limitu 20 000 zł.

📌 Przykład:

Firma budowlana wykonuje remonty mieszkań dla osób fizycznych. Każda usługa jest dokumentowana fakturą, a klienci opłacają ją wyłącznie przelewem na rachunek firmowy. Przy spełnieniu wszystkich wymogów rozporządzenia przedsiębiorca może korzystać ze zwolnienia z kasy fiskalnej.

────────────────────

📦 SPRZEDAŻ INTERNETOWA A KASA FISKALNA

Prowadzisz sklep internetowy? W wielu przypadkach również możesz korzystać ze zwolnienia z obowiązku posiadania kasy fiskalnej.

Aby skorzystać ze zwolnienia, muszą być spełnione łącznie następujące warunki:

✅ sprzedaż odbywa się w systemie wysyłkowym (np. kurier, paczkomat, poczta),

✅ towar nie jest wydawany osobiście klientowi,

✅ cała zapłata wpływa na rachunek bankowy przedsiębiorcy za pośrednictwem banku, operatora płatności internetowych (np. Przelewy24, PayU, Tpay, Stripe) lub poczty,

✅ z ewidencji i dokumentów jednoznacznie wynika, kto dokonał zakupu,

✅ można ustalić, jakiego towaru dotyczyła wpłata,

✅ sprzedawane towary nie znajdują się w katalogu towarów wyłączonych ze zwolnienia.

📌 Przykład:

Sklep internetowy sprzedaje akcesoria do domu. Klient składa zamówienie przez stronę internetową, płaci przez operatora płatności internetowych, a towar jest wysyłany paczkomatem lub kurierem. Dane klienta oraz zamówienia są zapisane w systemie sklepu. W takim przypadku przedsiębiorca może korzystać ze zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej.

⚠️ Uwaga!

Jeżeli klient odbiera towar osobiście lub płaci gotówką przy odbiorze, możliwość korzystania ze zwolnienia może zostać utracona.

Również sprzedaż niektórych grup towarów (np. części samochodowych, sprzętu elektronicznego wskazanego w przepisach, wyrobów tytoniowych czy alkoholu) może powodować obowiązek posiadania kasy fiskalnej niezależnie od sposobu płatności i dostawy.

⚠️ UWAGA!

Sama płatność kartą nie zawsze daje prawo do zwolnienia. Liczy się spełnienie wszystkich warunków określonych w rozporządzeniu oraz możliwość pełnej identyfikacji nabywcy i transakcji.

────────────────────

💸 ZWROT ZA ZAKUP KASY FISKALNEJ

Dobra wiadomość dla przedsiębiorców rozpoczynających ewidencjonowanie sprzedaży.

Możesz otrzymać ulgę na zakup kasy online w wysokości:

✅ 90% ceny netto urządzenia,

✅ maksymalnie 700 zł na każde urządzenie.

Warunkiem jest m.in.:

✔ terminowe rozpoczęcie ewidencjonowania,

✔ zakup kasy online,

✔ posiadanie dowodu zapłaty za urządzenie.

────────────────────

📝 RAPORTY DOBOWE I MIESIĘCZNE

Posiadanie kasy fiskalnej to nie tylko wystawianie paragonów.

Przedsiębiorca ma również obowiązek:

✔ wykonywania raportów fiskalnych dobowych po zakończeniu sprzedaży w danym dniu,

✔ wykonywania raportów fiskalnych miesięcznych po zakończeniu miesiąca,

✔ przechowywania dokumentacji związanej z kasą fiskalną.

W przypadku kas online część danych przekazywana jest automatycznie do Centralnego Repozytorium Kas, jednak obowiązki ewidencyjne nadal pozostają po stronie podatnika.

────────────────────

🔍 OBOWIĄZKOWE PRZEGLĄDY TECHNICZNE

Każda kasa fiskalna musi przechodzić obowiązkowy przegląd techniczny.

📅 Co najmniej raz na 2 lata.

Brak terminowego przeglądu może skutkować koniecznością zwrotu otrzymanej ulgi na zakup kasy oraz sankcjami podatkowymi.

Warto zapisać termin przeglądu już w dniu fiskalizacji urządzenia.

────────────────────

📌 PODSUMOWANIE

✔ Sprzedajesz wyłącznie firmom? – kasa fiskalna zazwyczaj nie jest potrzebna.

✔ Sprzedajesz osobom prywatnym? – sprawdź limit 20 000 zł.

✔ Działasz w branży objętej obowiązkiem bezwzględnym? – kasa od pierwszej sprzedaży.

✔ Otrzymujesz 100% płatności przelewem i spełniasz warunki rozporządzenia? – możesz korzystać ze zwolnienia niezależnie od limitu.

✔ Dotyczy to również wielu firm budowlanych wykonujących usługi dla osób prywatnych.

✔ Sklep internetowy spełniający warunki sprzedaży wysyłkowej i płatności bezgotówkowych również może korzystać ze zwolnienia.

✔ Kupujesz pierwszą kasę online? – możesz odzyskać nawet 700 zł.

✔ Pamiętaj o raportach i obowiązkowych przeglądach technicznych.

💬 Masz wątpliwości, czy Twoja działalność wymaga kasy fiskalnej albo czy możesz korzystać ze zwolnienia przy płatnościach przelewem? Skontaktuj się z naszym biurem rachunkowym – pomożemy przeanalizować Twoją sytuację i uniknąć kosztownych błędów. 📞📧