21/02/2026
ပစ္စည်းလက်ကျန် တန်ဖိုးဖြတ်တာ မှားရင် အမြတ်စာရင်းပါ မှားနိုင်တယ် (FIFO vs LIFO)
လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ဈေးနှုန်းအမျိုးမျိုးနဲ့ ဝယ်ကြရတာ ထုံးစံပါ။ ဥပမာ - ဒီလဆန်းမှာ ၁,၀၀၀ ကျပ်နဲ့ဝယ်တဲ့ပစ္စည်းက လကုန်မှာ ၁,၂၀၀ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် ပစ္စည်းကို ပြန်ရောင်းတဲ့အခါ "အရင်း" ကို ဘယ်ဈေးနဲ့ တွက်မလဲ?
ဒီနေရာမှာ စာရင်းကိုင်တွေ အသုံးအများဆုံး နည်းလမ်း (၂) ခု ရှိပါတယ်။
၁။ FIFO (First-In, First-Out) - အရင်ဝင်၊ အရင်ထွက်
ဒါကတော့ အစောဆုံးဝယ်ထားတဲ့ပစ္စည်းတွေကို အရင်ရောင်းတယ်လို့ ယူဆတာပါ။
အားသာချက်: ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအစစ်အမှန်နဲ့ တူညီတယ်။ ကုန်ဈေးနှုန်းတက်နေတဲ့အချိန်မှာ FIFO သုံးရင် "အရင်း" က နည်းနေတဲ့အတွက် စာရင်းထဲမှာ အမြတ်ပိုထွက် တာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
သင့်တော်တဲ့လုပ်ငန်း: သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက်ရှိတဲ့ (Perishable goods) စားသောက်ကုန်၊ ဆေးဝါး လုပ်ငန်းများ။
၂။ LIFO (Last-In, First-Out) - နောက်မှဝင်၊ အရင်ထွက်
ဒါကတော့ နောက်ဆုံးမှ အဈေးကြီးပေးဝယ်ထားတဲ့ပစ္စည်းတွေကို အရင်ရောင်းတယ်လို့ ယူဆတာပါ။
အားသာချက်: ကုန်ဈေးနှုန်းတက်နေချိန်မှာ အဈေးကြီးတဲ့ "အရင်း" ကို အရင်နှုတ်တဲ့အတွက် အမြတ်နည်းနည်း ပဲ ပြပါတယ်။ ဒါဟာ အခွန် (Tax) လျှော့ချချင်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေအတွက် အသုံးဝင်ပါတယ်။
(မှတ်ချက် - IFRS စံနှုန်းအရ LIFO ကို သုံးခွင့်မပြုပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ US GAAP မှာတော့ သုံးစွဲနေကြတုန်းပါ)
၃။ Weighted Average Cost (ပျမ်းမျှတန်ဖိုးတွက်နည်း)
ဝယ်ထားသမျှ ပစ္စည်းအားလုံးရဲ့ တန်ဖိုးကို ပေါင်းပြီး အရေအတွက်နဲ့ စားကာ ပျမ်းမျှအရင်းကို ရှာတာပါ။ ဒါကတော့ အတက်အကျသိပ်မရှိဘဲ တည်ငြိမ်တဲ့ အမြတ်စာရင်းကို လိုချင်သူတွေအတွက် အဆင်ပြေပါတယ်။
⚠️ စာရင်းကိုင်များ သတိပြုရန်
ကုန်ပစ္စည်းလက်ကျန် (Closing Stock) တန်ဖိုးကို ပိုတွက်မိရင် လက်ရှိလမှာ အမြတ်တွေ လေပွနေတတ်ပြီး၊ လိုတွက်မိရင်တော့ အမြတ်တွေ အလကားနေရင်း နည်းနေတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Stock Count (ကုန်ပစ္စည်းစာရင်းစစ်ခြင်း) လုပ်တဲ့အခါ အရေအတွက်တင်မကဘဲ တန်ဖိုး (Valuation) ကိုပါ စနစ်တကျ တွက်ချက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
"Inventory is money sitting on a shelf."
(ကုန်ပစ္စည်းလက်ကျန်ဆိုတာ စင်ပေါ်မှာ တင်ထားတဲ့ ပိုက်ဆံတွေပါပဲ။)
သင့်လုပ်ငန်းမှာရော ပစ္စည်းလက်ကျန်တန်ဖိုးကို ဘယ်နည်းလမ်းနဲ့ တွက်ချက်နေသလဲ?
FIFO လား? ဒါမှမဟုတ် Average Cost လား? ဘယ်နည်းက ပိုအဆင်ပြေတယ်လို့ ထင်ပါသလဲ? Comment မှာ ဆွေးနွေးပေးခဲ့ပါဦး။ 👇
