ALM Verðbréf hf.

11/05/2022

Af virði og sýndarvirði peninga

Peningar eru órjúfanlegur hluti af daglegu lífi flestra og líkleg er notkun þeirra okkur svo náttúruleg að við leiðum hugann sjaldnast að því hvað peningar eru í raun og veru. Á allra síðustu misserum hefur tilurð og vaxandi vinsældir rafmynta, líkt og bitcoin, þó orðið til þess að vekja upp áleitnar spurningar og vangaveltur um eðli og ekki síður framtíð peninga og rafmynta sem óneitanlega virðist hafa flesta ef ekki alla eiginleika peninga.
Í hagfræði er almennt gerð krafa um þrennt svo eitthvað geti talist til peninga: Að hægt sé að nota viðkomandi hlut í viðskiptum, það er að skipta á honum og til dæmis vöru eða þjónustu, að viðkomandi hlutur sé mælieining á verðmæti og að lokum að hægt sé að nota viðkomandi hlut til að geyma verðmæti yfir tíma. Þar sem við getum notað krónur í viðskiptum, mælt verðmæti í krónum og geymt krónur yfir tíma í þeirri vissu að þær haldi að mestu verðmæti sínu þá eru krónur dæmi um peninga í skilningi hagfræðinnar.
Peninga er aftur hægt að flokka í peninga með eða án innra virðis. Dæmi um peninga með innra virði eru gull og silfur en seðlar eru ljóslega peningar án nokkurs innra virðis, enda ekki margt gagnlegt hægt að gera með pappírnum einum og sér. Það sem gefur seðlum eiginleika peninga eru fyrst og fremst lög og reglur þess ríkis sem gefur þá út og skylda alla til að greiða opinber gjöld í viðkomandi mynt og til að taka við seðlunum sem greiðslu í viðskiptum. Skylda sem því einungis er hægt að framfylgja ef refsivald stjórnvalda er nægjanlega sterkt til að koma í veg fyrir hegðun sem græfi undan ofangreindum eiginleikum peninganna.
Fyrsta rafmyntin kom fram á sjónarsviðið í janúar 2009 þegar fyrsta bitcoin var búin til. Fyrst um sinn gerðist síðan lítið og fyrstu viðskiptin með bitcoin, kaup á tveimur pizzum árið 2010 fyrir 10,000 bitcoin, báru með sér að vera meira gerð í gamni en alvöru. Það leið þó ekki á löngu áður en farið var að nota bitcoin í raunverulegum viðskiptum, oft reyndar viðskiptum með ólöglegan varning, sem farið hafa hratt vaxandi. Og í dag er hægt að greiða fyrir allt á milli himins og jarðar með bitcoin en samkvæmt nýjasta mati Nasdaq svarar dagleg velta í viðskiptum með bitcoin til 3 til 5 milljarða dala að jafnaði.
Af ofangreindu er ljóst að bitcoin uppfyllir fyrstu tvö skilyrði þess að geta kallast peningar, það er að hægt er að nota bitcoin í viðskiptum og að á hverjum tíma er hægt að mæla verðmæti í fjölda bitcoin. Um þriðja skilyrðið, það er að hægt sé að geyma verðmæti í bitcoin, ríkir meiri vafi enda ekkert sem tryggir að bitcoin sem einhver á í dag hafi nokkurt verðmæti eftir til dæmis ár. Þeir sem telja þetta skilyrði ekki uppfyllt og þar með að bitcoin sé ekki peningar í hagfræðilegum skilningi benda gjarnan á mikið flökt í verðmæti bitcoin máli sínu til stuðnings en svo eru aðrir sem eru þessu ósammála og sem stendur virðist nokkuð í að almennt viðtekin skoðun líti dagsins ljós.
En þrátt fyrir allt er ljóst að bitcoin hefur mikið virði í augnablikinu og þar sem bitcoin hefur ljóslega ekkert innra virði og að engin lög eða reglur tryggja tilvist rafmyntarinnar þá vaknar óneitanlega spurningin um hvaðan virðið kemur. Bæði lærðir og leikir hafa lagt hér orð í belg án þess að fengist hafi endanleg niðurstaða en ein áhugaverð kenning leit nýlega dagsins ljós þar sem virði bitcoin er rakið til undirliggjandi greiðslumiðlunarkerfis í stað rafmyntarinnar sjálfrar. Að virðið tengist því hversu auðveldlega sé hægt að miðla greiðslum til mögulegra viðskiptamanna og að það vaxi í réttu hlutfallið við fjölda aðila í kerfinu í öðru veldi sem í ljósi sívaxandi fjölda þeirra sem eiga og nota bitcoin myndi þýða að virði bitcoin eigi enn eftir að vaxa mikið.

31/08/2021

ALM Verðbréf fjármagnar atvinnuhúsnæði til allt að 30 ára. Húsnæði þarf að vera í útleigu eða að lántaki/fyrirtæki hafi reglulega starfsemi í húsnæðinu.

ALM Verðbréf hf. er íslenskt verðbréfafyrirtæki sem veitir heildstæða þjónustu á sviði fjármála fyrir fyrirtæki, stofnanir, lífeyrissjóði og einstaklinga.

10/08/2021

Fjárfesting í hlutabréfum

Íslenski hlutabréfamarkaðurinn hefur verið á mikilli siglingu á allra síðustu misserum. Þónokkur ný félög hafa verið skráð á markað og hafa skráningarnar gengið vel, svo vel raunar að forstjóri Kauphallarinnar segir að leita þurfi til ársins 2000 til að finna sambærilegan áhuga fyrirtækja á skráningu á markað. Velta á hlutabréfamarkaði hefur samhliða þessu farið vaxandi og áhugi erlendra aðila virðist hafa kviknað á honum sem skýrist líklega að hluta til af ákvörðun fyrirtækisins MSCI að breyta flokkun hans úr svokölluðum „Standalone market“ í „Frontier market“ og taka tvö íslensk fyrirtæki inn í viðkomandi alþjóðlega hlutabréfavísitölu.
Þrátt fyrir að lífeyrissjóðir séu líklega mikilvægasti hópur fjárfesta á hlutabréfamarkaði hefur upprisa hans ekki síst verið drifin áfram af stórauknum áhuga einstaklinga sem hafa fjárfest bæði beint í einstökum hlutbréfum en einnig í gegnum hlutabréfasjóði í vörslu sjóðastýringarfyrirtækja. Þótt líklegt sé að margir hafi hlaupið til í von um skjótfenginn hagnaði í tengslum við útboð og nýskráningar á markað þá er næsta víst að flestir líti á fjárfestingu í hlutabréfum sem langtímafjárfestingu og mikilvægan valkost í ávöxtun eigna.
Aukinn fjöldi virkra markaðsaðila og vaxandi velta hefur almennt þýtt að verðmyndun íslenskra hlutabréfa hefur farið batnandi og þótt skilvirkni markaðarins sé almennt ekki jafn góð og á stórum erlendum hlutabréfamörkuðum virðist hún vera ágæt fyrir flest félög í aðalvísitölu Kauphallarinnar en góð skilvirkni þýðir meðal annars að verð hlutabréfanna endurspeglar á hverjum tíma allar opinberar upplýsingar sem gætu haft verðmyndandi áhrif á viðkomandi hlutabréf. Með öðrum orðum þá er verð hlutabréfa á skilvirkum markaði það verð sem allir markaðsaðilar eru sammála um að sé rétt verð sem þýðir sér í lagi að ekki er betra kauptækifæri í neinu einu hlutabréfi en í öllum öðrum á sama markaði.
Ákvörðun um ávöxtun eigna í hlutbréfum felur óhjákvæmilega í sér ákvörðun um hvaða hlutabréf skuli kaupa og á skilvirkum markaði ætti slík ákvörðun að byggja á einhverju öðru en verði bréfanna eða opinberum upplýsingum sem þegar hefur verið tekið tillit til í verðinu. Fjárfestir sem telur að verð tiltekins hlutabréfs feli í sér sérstakt kauptækifæri er þannig í raun með þá skoðun að markaðurinn, sem hefur aðgang að öllum sömu upplýsingum og hann, hafi rangt fyrir sér og þótt það sé vissulega mögulegt er líklegra að markaðurinn hafi rétt fyrir sér. Þetta þýðir ekki að ekki séu til neinar aðferðir við val hlutabréfa sem geti skilað góðum árangri, en slíkar aðferðir byggja yfirleitt á vel skilgreindum viðmiðum en ekki einungis verði eða upplýsingum um einstök fyrirtæki. Sem dæmi þá fjárfestir Warren Buffet almennt í fyrirtækjum sem hafa lágt skuldahlutfall, lítið flökt í tekjum, háa framlegð og mikinn veltuhraða, í þeirri trú að þessir almennu eiginleikar geri það líklegt að fyrirtækinu muni að endingu ganga betur en öðrum.
Fæstir fjárfestar hafa bæði nægjanlega þekkingu og tæknilega getu til að fylgja eftir flóknum viðmiðum við fjárfestingu í hlutbréfum, en það kemur yfirleitt ekki að sök á stærri mörkuðum þar sem mögulegt er að fjárfesta í ódýrum sjóðum sem fylgja öllum þekktustu aðferðum við val á hlutabréfum. Á litlum makaði eins og þeim íslenska er slíkt ekki í boði nema að litlu leyti og því líklega besti kosturinn fyrir almennan fjárfesti að nálgast hlutabréfamarkaðinn í gegnum ódýran vísitölusjóð, það er hlutabréfasjóð sem tekur litla þóknun og sem fjárfestir í öllum bréfum á markaði í réttu hlutfalli við markaðsvirði.

18/06/2021

Krónuraunir

Það á við um flest í þessum heimi sem ekki er háð verulegum höftum að verðmætið er fyrst og fremst háð eftirspurn og framboði. Þetta á jafnt við um áþreifanlega hluti líkt og matvöru og bíla sem og um óefnislega hluti eins og sólarlandaferðir eða jafnvel hluti sem virðast við fyrstu sýn vera hreinn tilbúningur án nokkurs innihalds líkt og rafmyntir. Verðmæti gjaldmiðla lýtur sömu lögmálum, sveiflast í takt við framboð og eftirspurn, og er gjarnan mælt í gengi þeirra á móti öðrum gjaldmiðlum og.
Ef við einföldum málin þá kemur eftirspurn eftir gjaldmiðli stórt séð úr tveimur áttum, annars vegar frá þeim sem nauðsynlega þurfa á honum að halda til að greiða fyrir vinnu, vörur eða þjónustu í viðkomandi gjaldmiðli og hins vegar frá þeim sem vilja eiga gjaldmiðilinn af því þeir trúa því að þeir eigi eftir að hagnast á eigninni vegna virðisaukningar eða vaxta. Framboðið kemur á sama einfaldaða hátt annars vegar frá þeim sem þurfa að selja gjaldmiðilinn til að greiða fyrir vinnu, vörur eða þjónustu í öðrum gjaldmiðli og hins vegar frá þeim sem vilja selja hann vegna þess að þeir trúa því að hann sé ekki góð fjárfesting.
Svo dæmi séu tekin afla íslenskir útflytjendur vöru eða þjónustu almennt erlendra gjaldmiðla sem þeir þurfa að selja fyrir krónur til að greiða fyrir vinnu og aðföng og stuðla þannig að aukinni eftirspurn og þar með auknu verðmæti krónunnar á meðan íslenskir innflytjendur þurfa að selja krónur fyrir erlenda gjaldmiðla til að greiða fyrir hina erlendu vöru og auka þar með framboð á krónu.
Í litlu hagkerfi líkt og því íslenska sem reiðir sig að miklu leyti á frekar einhæfan og töluvert árstíðabundinn útflutning til að fjármagna innflutning á umtalsverðum hluta daglegrar neyslu er hætt við því að framboð og eftirspurn eftir gjaldmiðli landsins sveiflist töluvert. Hér á árum áður sveiflaðist gengi krónu til dæmis greinilega í takt við stærstu vertíðir sjávarútvegsins og í seinni tíð hefur árstíðasveifla ferðaþjónustu haft greinileg áhrif á gengi krónu. Miklar sveiflur á gengi krónu eru þó óæskilegar þar sem þær hafa almennt óæskileg áhrif á rekstur fyrirtækja meðal annars þar sem erfiðara er að gera áætlanir og verðleggja vöru og þjónustu.
Miklar sveiflur á gengi geta einnig flækt stjórn peningamála ríkisins og stuðlað að verðbólgu og því er gengið ein af þeim lykilstærðum sem Seðlabankinn fylgist með við stjórn peningastefnu. Á árunum fyrir hrunið 2008 var þensla til dæmis umtalsverð í íslensku hagkerfi og verðbólga umfram viðmið og til að bregðast við því hélt Seðlabankinn uppi háum vöxtum sem studdi við eftirspurn fjárfesta eftir krónunni og þar með við hátt gengi hennar. Þróun sem á endanum var ekki sjálfbær og gaf eftir með látum líkt og okkur er flestum í fersku minni.
Þegar kórónuveirufaraldurinn skall á með fullum þunga fyrir meira en ári síðan dró verulega úr eftirspurn eftir krónu frá ferðamönnum sem ásamt vaxtalækkunum Seðlabankans stuðlaði að snarpri veikingu krónunnar. Seðlabankinn gerði reyndar sitt til að draga úr gengissveiflum með inngripum á gjaldeyrismarkaði, en það kom ekki í veg fyrir að krónan veiktist umtalsvert á fyrri hluta árs 2020. Á síðustu mánuðum eru hins vegar merki um að hjólin séu farin að snúast aftur fyrir alvöru, ferðaþjónustan er að taka flugið og annar útflutningur gengur vel, en eins og svo oft þegar hjólin fara að snúast er verðbólga orðin óþægilega há og Seðlabankinn hefur þegar brugðist við með vaxtahækkun og boðað að fleiri séu líklegar. Kokteill sem mun að öllum líkindum hafa í för með sér styrkingu krónunnar á næstunni og fyrir þá sem illa þola sterkari krónu er ekki úr vegi að fara að huga að vörnum.

04/01/2021

Ávöxtun án tillits til áhættu

Nú þegar eitt sérkennilegasta ár í seinni tíð er að renna sitt skeið og við horfum fram á betri tíð með komu bóluefnis er ekki úr vegi að staldra við og reyna að átta sig á stöðu mála og hvað sé líklegt að gerist í nánustu framtíð. Von um að illa laskaðar atvinnugreinar nái viðspyrnu bæði heima og um allan heim og að því fylgi uppgangur í atvinnulífinu með aukinni velmegun og nægri atvinnu er líklega það sem flestum er efst í huga en það er fleira sem skiptir máli.
Ávöxtun fjár hefur að mörgu leyti verið árangursrík á liðnu ári en þótt markaðir hafi almennt lækkað á upphafsvikum farsóttarinnar náðu þeir lágmarki í mars og hafa hækkað hressilega síðan og eru almennt komnir vel yfir stöðuna við upphaf árs. Þannig hækkaði íslenski hlutabréfamarkaðurinn um næstum 20% á árinu og sá bandaríski um næstum 15%.
Bandaríski hlutabréfamarkaðurinn er sá lang stærsti í heimi en sem dæmi þá er hann um tveir þriðju hlutar af heimsvísitölu hlutabréfa. Þessi markaður er því afar mikilvægur fyrir alla fjárfesta sem stunda alþjóðlegar fjárfestingar, sem á meðal annars við um íslenska lífeyrissjóði, og fyrir þessa fjárfesta er mikilvægt að hafa góðan skilning á bæði stöðu og horfum markaðarins.
Þróun hlutabréfaverðs á bandaríska markaðinum hefur meðal annars verið drifin áfram af umfangsmiklum inngripum ríkisvalds og seðlabanka á liðnu ári sem hafa meðal annars með svokölluðum magnbundnum inngripum aukið peningamagn í umferð verulega, nokkuð sem er reyndar alls ekki einskorðað við Bandaríkin. Þetta aukna peningamagn hefur leitað eftir ávöxtun sem hefur þýtt mikið fjármagnsstreymi inn á hlutabréfamarkað með tilsvarandi hækkandi verði hlutabréfa. Þessar miklu hækkanir þýða að bandarísk hlutbréf eru orðin dýr mælt á flesta mælikvarða. Sé til dæmis skoðað hlutfallið á milli virðis og heildartekna þá fór það síðast jafn hátt í aðdraganda svokallaðs „dot-com“ hruns skömmu eftir aldamótin síðustu og það sama gildir um hlutfallið á milli virðis og væntra framtíðartekna. Hlutfallið á milli virðis hrávara og virðis hlutabréfa hefur ekki verið lægra í áratugi sem þýðir að hlutabréf hafa ekki verið dýrari í samanburði við hrávörur í meira en fimmtíu ár.
Á sama tíma og peningamagn í umferð hefur vaxið verulega hafa vextir lækkað og eru víðast í sögulegu lágmarki. Lágir vextir þýða almennt lægri fjármagnskostnað fyrirtækja og þar með bættar kennitölur rekstrar sem styður við hlutabréfaverð, jafnvel þótt vextir hafi tilhneigingu til að sveiflast í takt við hagsveiflur og komi örugglega til með að hækka aftur.
Í ljósi ofangreinds er líklegt að það sé bólumyndun á bandarískum hlutabréfamarkaði með tilsvarandi aukinni áhættu en þrátt fyrir nokkuð augljós merki um bólumyndun virðist lítið lát á innstreymi fjármagns á markaðinn. Hvort þessi staða muni breytast og bólan springa eða loftið leka úr henni hægt og rólega mun líklega ráðast að talsverðu leyti af áframhaldandi inngripum ríkis og seðlabanka, en aukið peningamagn í umferð mun þó að öllum líkindum leiða til vaxandi verðbólgu þar sem hlutbréf munu á endanum eiga erfitt með að viðhalda núverandi raunvirði sinu.
Eins og áður sagði þá stöndum við á nokkrum tímamótum þar sem fyrirheit um bóluefni getur þýtt að straumhvörf verði í hagkerfum heimsins. Gangi það eftir er ekki spurning hvort dregið verði úr inngripum stjórnvalda um allan heim á næstunni heldur hvenær og þegar það gerist mun það að öllum líkindum hafa umtalsverð áhrif á virði fjárfestinga. Núna er því rétti tíminn til hefja undirbúning fyrir breyttan heim.

04/11/2020

Bálkakeðjur koma úr kafinu

Á þeim rúmu tíu árum sem liðið hafa frá því rafmyntin bitcoin leit dagsins ljós hefur margt gerst, bæði á sviði rafmynta en ekki síður á sviði hagnýtingar undirliggjandi tækni, svokallaðra bálkakeðja. Þótt sú trú sé útbreidd að rafmyntir og bálkakeðjur séu einn og sami hluturinn þá fer því í raun fjarri, en rafmyntir eru einungis ein af fjölbreyttri hagnýtingu bálkakeðja.
Þótt líklega flestir hafi heyrt bálkakeðjur nefndar eru líklega færri sem hafa góða hugmynd um hvað þær eru eða það sem meira máli skiptir, til hvers er hægt að nota þær. Með mikill einföldun má segja að „bálkur“ sé í þessu samhengi einhverjar tilteknar upplýsingar sem með hagnýtingu bálkakeðju mætti skrá og vista rafrænt í rauntíma og á þann hátt að upplýsingarnar séu öllum aðgengilegar án tafar og að ómögulegt sé að breyta þeim eða afrita. Eignarhald á bitcoin er dæmi um slíkar upplýsingar eða bálk og ef einhver er skráður eigandi tiltekinnar upphæðar af bitcoin er með hjálp bálkakeðja hægt að sjá til þess að eignarhaldið sé umsvifalaust öllum ljóst og óumdeilt. Og þar sem eignarhaldið er óumdeilt getur einungis sá sem á myntina ráðstafað henni og gerir það með því að bæta við upplýsingum um nýjan eiganda í bálkakeðjuna.
Þótt rafmyntir séu lang þekktasta hagnýting bálkakeðja hefur hagnýting tækninnar farið vaxandi á öðrum og óskyldum sviðum, til dæmis til að skrá og miðla heilbrigðisupplýsingum, til að gera samninga rafrænt og til að skrá eignarhald fasteigna, allt á öruggan hátt. Þrátt fyrir óumdeilda kosti bálkakeðja hefur innreið þeirra í fjármálageirann, fyrir utan rafmyntir, þó gengið frekar rólega fyrir sig fram að þessu. Á þessu er hins vegar að verða breyting þar sem ýmsir stórir leikendur á sviði alþjóðlegra fjármála hafa þegar hafið eða tilkynnt um fyrirætlanir byggðar á hagnýtingu bálkakeðja og undir lok október urðu þau tímamót að JPM stórbankinn tilkynnti að nýrri rafmynt bankans, svokallaðri JPM Coin, hefði verið hleypt af stokkunum. Það er þó ekki þannig að venjulegu fólki eða fyrirtækjum bjóðist að fjárfesta í þessari nýju mynt, heldur er hún einungis aðgengileg öðrum bönkum í samstarfi við JPM og er ætlað að gera mögulegar tafa- og áhættulausar millifærslur á milli landa, millifærslur sem fram að þessu gátu tekið allt upp í nokkra daga ef þær þá heppnuðust yfir höfuð.
JPM lét þó ekki þar við sitja, heldur tilkynnti við þetta tækifæri að bankinn hefði stofnað nýja hundrað manna deild sem hefur það eina hlutverk að sinna þróun á sviði hagnýtingar rafmynta og bálkakeðja. Mun deild þessi meðal annars taka yfir umsjón með öðru kerfi JPM sem hefur verið í þróun frá árinu 2017 og hefur það að markmiði að auðvelda umsvifalaus og áreiðanleg skipti á bankaupplýsingum á milli banka og gera bönkum þannig kleift, meðal annars, að sannreyna bankaupplýsingar áður en millifærsla er gerð.
Þessi tvö ofangreind kerfi eru þó einungis byrjunin og bent hefur verið á að tæknina megi til dæmis nota til að útrýma pappírsávísunum með innleiðingu öruggra millifærslna og rafrænna ávísana, en fjöldi innleystra ávísana á síðasta ári í Bandaríkjunum einum var til dæmis yfir fjórtán milljarðar með tilheyrandi kostnaði. Það er því ljóst að þótt hagnýting bálkakeðja í fjármálakerfum heimsins hafi verið eilítið hæg af stað þá stefnum við óðfluga inn í veruleika þar sem reglan verður að hverskyns fjármálaþjónusta á sér stað án tafar og á öruggan hátt.

20/10/2020

ALM Verðbréf er fyrirmyndarfyrirtæki í rekstri!

10/09/2020

Vextir á tímum veiru

Sá veirufaraldur sem heimsbyggðin glímir við um þessar mundir hefur leitt til þess að mörg og jafnvel flest hagkerfi heimsins eru komin í kreppu. Það að hagkerfi sé komið í kreppu þýðir almennt að efnahagsleg umsvif hafa minnkað umtalsvert yfir lengri tíma, en algengt er að litið sé svo á að kreppa sé hafin ef landsframleiðsla hefur lækkað tvo ársfjórðunga í röð samhliða neikvæðri þróun annarra hagvísa, svo sem atvinnuleysis og mælikvarða á framleiðslu og smásölu.
Kreppur eru ekkert einsdæmi heldur eru þær óumflýjanlegur og eðlilegur hluti af hringrás efnahagslífsins, en auk almennt vaxandi atvinnuleysis og samdráttar í framleiðslu einkennast þær meðal annars af aukinni tíðni gjaldþrota fyrirtækja og fjármálastofnana, sem getur stuðlað að hagræðingu og kerfislægum breytingum efnahagskerfisins þar sem óarðbærum og úreltum fyrirtækjum, framleiðslugreinum eða tækni er rutt úr vegi. Kreppur geta þannig haft ákveðin jákvæð áhrif þegar til lengri tíma er litið.
Stjórnvöld efnahags- og peningamála reyna gjarnan að sporna gegn eða milda afleiðingar kreppa með því að auka umsvif opinbera geirans og draga úr kostnaði fyrirtækja, til dæmis með lækkun stýrivaxta, og gera þeim þannig auðveldara um vik að viðhalda starfsemi eða aðlaga hana að breyttum aðstæðum. En jafnvel þótt stjórnvöld peningamála lækki stýrivexti þá er alls ekki víst að vextir á lánum til fyrirtækja lækki að sama skapi eða lækki yfir höfuð.
Helstu lánveitendur fyrirtækja eru bankar og bankar eru ekki góðgerðastofnanir. Þeim ber skylda til, bæði gagnvart hluthöfum sínum og samkvæmt lögum og reglum, að gera allt sem í þeirra valdi stendur til að endurheimta útlán sín með vöxtum. Það er þó aldrei þannig að engin útlán tapist og til að standa undir kostnaði við töpuð útlán veita bankar almennt lán með vaxtaálagi, sem kemur til viðbótar við nauðsynlegan vaxtamun bankans vegna rekstrar og sem er ákvarðað þannig að það standi að öllum líkindum undir væntu útlánatapi viðkomandi lánveitingar.
Vaxtaálag vegna útlánaáhættu er þannig mælikvarði á gæði viðkomandi láns, það er mælikvarði á líkur þess að lánið endurheimtist, og er almennt háð fjárhagslegum styrk lántaka, þeim eignum sem lagðar eru að veði fyrir láninu og síðast en ekki síst horfum varðandi rekstur lántaka.
Þegar kreppa skellur á fylgja henni eins og áður sagði versnandi horfur varðandi flesta efnahagslega mælikvarða sem þýðir almennt versnandi horfur varðandi rekstur fyrirtækja. Auk þess fylgir kreppu oft vaxandi óvissa um eignaverð og þar með virði trygginga til lengri og skemmri tíma. Hvorutveggja hefur þetta í för með sér hækkandi vaxtaálag vegna útlánaáhættu, sem getur þýtt að þrátt fyrir lækkun stýrivaxta lækka vextir útlána banka til fyrirtækja oft lítið sem ekkert og geta jafnvel hækkað.
Einhverjum kann að virðast þetta óréttlátt, það er þegar lækkandi stýrivöxtum fylgja ekki lægri vextir til fyrirtækja, en ef við setjum okkur í spor banka þar sem við værum að lána eigin peninga myndu líklega flestir til dæmis krefjast hærri vaxta í útlánum til hótela eða ferðaskrifstofa núna heldur en fyrir ári síðan þegar allt lék í lyndi og engar blikur voru á lofti. Og þótt hótel og ferðaskrifstofur séu mögulega ekki dæmigerð fyrirtæki fyrir hagkerfið í heild þá búa líklega flest fyrirtæki við verri horfur í dag en fyrir ári síðan og þar með versnandi lánakjör sem vega á móti vaxtalækkunum Seðlabankans.
Krafa um að lánastofnanir lækki vexti til fyrirtækja til jafns við vaxtalækkanir Seðlabanka í kreppu er því ekki sanngirniskrafa heldur í raun ósanngjörn krafa um að lánveitendur taki á sig vænt tjón vegna versnandi gæða útlána.

22/04/2020

ALM Stöðumat.
Mörg fyrirtæki eru í dag að meta stöðu sína vegna Covid-19 faraldursins. Helstu áskoranir er breytt rekstrarlíkan, fjármögnun, lausafjárstaða og mögulegar lausnir sem opinberir aðilar veita. ALM Verðbréf hf. býður fyrirtækjum að fara yfir rekstur félagsins með það fyrir augum að kanna rekstrarhæfi félagsins og fara yfir mögulegar aðgerðir.

Fyrirtæki geta óskað eftir fundi með sérfræðingum ALM Verðbréfa - [email protected]

31/03/2020

https://www.mbl.is/200milur/frettir/2020/03/31/kjolfesta_selur_hlut_sinn_i_odda/

Kjölfesta slhf. hefur komist að samkomulagi við aðra eigendur Odda hf. um sölu á 28,98% hlut sínum í félaginu. Oddi hf. verður því alfarið í eigu þeirra Sigurðar V. Viggósonar og Skjaldar Pálmasonar en Kjölfesta hefur verið hluthafi í Odda frá árinu 2014. Deloitte var ráðgja...

26/03/2020

Fjármál á tímum kórónu

Það var á síðastliðinn gamlársdag sem kínversk stjórnvöld gerðu Alþjóða heilbrigðisstofnuninni fyrst viðvart um að áður óþekktur veirusjúkdómur sem ylli lungnabólgu væri að breiðast út í borginni Wuhan. Það tók alla næstu viku að greina orsök sjúkdómsins, sem reyndist vera ný veira úr fjölskyldu kóróna veira, en til þeirrar fjölskyldu heyra einnig SARS veiran og veiran sem veldur venjulegu kvefi.
Framan af voru viðbrögð kínverja ekki afgerandi og það var ekki fyrr en um og eftir 20. janúar, þegar þeim varð ljóst að sjúkdómurinn var bæði bráð smitandi og lífshættulegur, sem gripið var til víðtækra aðgerða sem fólust meðal annars í stöðvun almenningssamgangna og lokun stórra landsvæða. Það var hins vegar ekki fyrr en 30. janúar sem Alþjóða heilbrigðisstofnunin lýsti því yfir að um alþjóðlegt neyðarástand væri að ræða, en þá var tala látinna farin að nálgast 200 og sjúkdómurinn orðinn dreifður um allt Kína.
Í febrúar bárust daglegar nýja fregnir af útbreiðslu og afleiðingum sjúkdómsins en framan af urðu fjármálamarkaðir fyrri merkilega litlum áhrifum. S&P 500 hlutabréfavísitalan í Bandaríkjunum náði til dæmis hæsta gildi sínu frá upphafi 19. febrúar og hlutabréfavísitala 50 stærstu evrópskra fyrirtækja náði 5 ára hámarki þann sama dag. Helgina 22.-23. febrúar urðu hinsvegar straumhvörf á mörkuðum, en þá helgi lokuðu fyrstu löndin landamærum sínum að Íran og Ítölum varð ljóst að þeir voru að missa tökin á aðstæðum og gripu til fyrstu afgerandi aðgerða. Við opnun markað mánudaginn 24. febrúar lækkuðu hlutabréfavísitölur um 2-3% um allan heim og hafa lækkað stöðugt síðan og sér ekki enn fyrir endann á þeirri þróun.
Viðbrögð markaða eru þó fjarri því einskorðuð við lækkandi verð hlutabréfa. Líkt og yfirleitt gerist þegar fyrirtæki og fjárfestar standa frammi fyrir mikilli óvissu þá eru fyrstu viðbrögðin að reyna að koma sem mestu af eignum yfir í reiðufé eða aðrar eignir sem álitnar eru áhættulitlar, líkt og gull. Þegar aðilar sem starfa á alþjóðlegum markaði , hvort sem það eru ríki, fyrirtæki, fjárfestar eða stofnanir, byrja að sanka að sér reiðufé þá er algengast að þeir velji að gera það í bandarískum dollar, þar sem hann er mikilvægasta alþjóðlega viðskiptamyntin. Og þetta er gert meðal annars með því að kaupa dollara fyrir aðrar myntir, draga á lánalínur í dollar, selja eignir sem verðlagðar eru í dollar og gera skiptasamninga þar sem dollar er keyptur framvirkt.
Áhrifin á gjaleyrismarkaði hafa ekki látið á sér standa þar sem dollar styrkist hratt á móti öðrum myntum og kostnaður við skiptasamninga hefur rokið upp úr öllu valdi. Bandaríski seðlabankinn hefur reynt að grípa inn í með því meðal annars að stórauka peningamagn í umferð heima fyrir og veita erlendum seðlabönkum, þar með talið seðlabönkum flestra Norðurlandanna, aðgengi að dollar í gegnum möguleika á skiptasamningum. Aðgerðir sem oft hafa töluverð áhrif til skamms tíma, en hvort bandaríski seðlabankinn hefur getu og úthald til að sporna við þróuninni í þetta skipti mun líklega ráðast af því hversu lengi óvissan varir.
Nú, tæpum þremur mánuðum eftir að óskapanna varð fyrst vart, sker það í augu hvað það tók fjármálamarkaði langan tíma að byrja að átta sig á aðstæðum bregðast við fyrirsjáanlegum áhrifum kóróna veirunnar á raunhagkerfið. Við þessar kringumstæður hafa fjármálamarkaðir sem sagt ekki verið framsýnir, heldur brugðist við eftir dúk og disk og það kæmi líklega ekki á óvart ef það yrði tilfellið eitthvað áfram.

07/02/2020

Eru neikvæðir vextir jákvæðir?

Fyrir rúmum áratug braut sænski seðlabankinn blað í sögu efnahagsstjórnar þegar hann lækkaði sólarhrings innlánsvexti sína niður fyrir núll. Þetta þýddi að þær fjármálastofnanir sem vildu geyma laust fé hjá seðlabankanum yfir nótt þurftu nú að greiða fyrir það í stað þess að fá greidda vexti. Evrópski seðlabankinn fetaði í sömu fótspor s*x árum síðar og síðan þá hafa danski, svissneski og japanski seðlabankinn beitt sama meðali.
Neikvæðir vextir hljóma óneytanlega sérkennilega, enda vill sá sem lánar peninga yfirleitt fá eitthvað fyrir þá áhættu sem hann tekur með lánveitingunni og alls ekki borga fyrir það að fá að lána. Seðlabankar eru hinsvegar engir venjulegir lántakar, sem sést meðal annars á því að þeir eru í stöðu til að ákveða innlánsvexti en þurfa ekki að sæta lögmálum framboðs og eftirspurnar. Það má ekki heldur hver sem er eiga í viðskiptum við seðlabanka og eru viðskiptavinirnir yfirleitt bankar, sem vegna reglna um mótaðilaáhættu eiga ekki í mörg önnur hús að venda þegar kemur að því að geyma laust fé.
Ástæður þess að seðlabankar kjósa að gera innlánsvexti neikvæða tengjast samdrætti í hagkerfinu og hættunni á langvarandi stöðnun og verðhjöðnun. Neikvæðir vextir eru þá eitt af úrræðunum til að ýta undir vöxt með því meðal annars að þvinga innlán út úr viðkomandi seðlabanka og í vinnu hagkerfinu og á sama tíma stuðla að veikara gengi heimamyntar, sem styður við samkeppnishæfni gagnvart öðrum löndum og þar með vöxt í framleiðslu. Þessi aðgerð er þó vægt til orða tekið umdeild enda hefur hún sínar skuggahliðar.
Neikvæðir vextir auka kostnað í bankakerfinu þar sem bankar þurfa að greiða neikvæða vexti fyrir vörslu á lausu fé, sem þeir í mörgum tilfellum eru skyldugir til að halda yfir ákveðnu lágmarki. Skylda sem ekki gildir til dæmis ekki um marga aðra samkeppnisaðila í lánastarfsemi, svo sem eins og sjóði og tryggingafélög.
Neikvæðir vextir eru einnig líklegir til að draga úr vaxtamun í bankakerfinu, þar sem bankar geta ekki veitt þeim áfram til viðskiptavina nema að litlu leyti. Innlán einstaklinga í bönkum munu til dæmis seint bera neikvæða vexti þótt bankar verði að greiða neikvæða vexti til viðkomandi seðlabanka. Ef bankar myndu reyna að krefja einstaklinga um neikvæða vexti er hætt við að þeir myndu fljótt taka sparnaðinn út í seðlum og setja undir koddann.
Neikvæðir vextir auka einnig kostnað við varnir gegn vaxtabreytingum lána þar sem lán eru almennt með vaxtagólf sem ekki getur farið undir núll prósent, ólíkt vöxtum á markaði. Varnirnar þurfa bankar fyrir eigin reikning en bjóða einnig upp á þær fyrir viðskiptavini, sem er bæði mikilvægur hluti af starfsemi bankans og þjónustu við þá.
Ýmis önnur gagnrýni hefur verið sett fram á neikvæða vexti sem stjórntæki peningamála, til dæmis verið bent á hvernig þeir geta ýtt undir varasama áhættutöku í fjárfestingum. Hættan á að þeir grafi undan bankakerfinu til lengri tíma með hættu á alvarlegum afleiðingum fyrir hagkerfið hefur þó vegið þyngst í gagnrýninni til þessa. Af Umræðunni er ljóst að seðlabankar eru sér almennt vel meðvitaðir um neikvæð áhrif neikvæðra vaxta og að þetta sé úrræði sem beri að varast í lengstu lög. Neikvæðir vextir seðlabanka eru því ekki jákvæð merki um nýja hugsun eða djörfung við stjórn peningamála, heldur miklu frekar að gripið hafið verið til síðasta úrræðis þegar öll önnur hafa brugðist.