06/08/2026
📌 NGHỊ ĐỊNH 255/2026/NĐ-CP: CHỦ DOANH NGHIỆP CHO CÔNG TY VAY TIỀN CÓ PHẢI GIAO DỊCH LIÊN KẾT?
Nhiều kế toán và chủ doanh nghiệp đang lo lắng:
“Chủ công ty cho công ty vay tiền thì có bị xác định là giao dịch liên kết không?”
“Có giao dịch liên kết là bị loại chi phí và truy thu thuế phải không?”
👉 Câu trả lời là: Không thể kết luận chỉ dựa vào việc có khoản vay.
Doanh nghiệp phải xác định rõ 3 vấn đề:
1️⃣ Có quan hệ liên kết hay không?
2️⃣ Trong kỳ có phát sinh giao dịch giữa các bên liên kết không?
3️⃣ Có phải kê khai, lập Hồ sơ xác định giá hay thuộc trường hợp được miễn?
🔍 THẾ NÀO LÀ GIAO DỊCH LIÊN KẾT?
Hiểu đơn giản, đây là giao dịch giữa các bên có quan hệ về sở hữu, góp vốn, điều hành, kiểm soát hoặc phụ thuộc đáng kể về tài chính.
Một số trường hợp thường gặp:
✅ Hai công ty có cùng chủ sở hữu hoặc cùng người điều hành.
✅ Công ty mẹ giao dịch với công ty con.
✅ Mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, cho thuê tài sản giữa các bên liên kết.
✅ Vay, cho vay hoặc mượn vốn góp thuộc tiêu chí xác định quan hệ liên kết.
✅ Giao dịch với cá nhân quản lý, kiểm soát hoặc người có liên quan khi đáp ứng điều kiện của Nghị định.
📍 VÍ DỤ 1: HAI CÔNG TY CÙNG CHỦ
Ông A sở hữu và điều hành cả Công ty X và Công ty Y. Công ty X bán hàng cho Công ty Y.
➡️ Hai công ty có quan hệ liên kết.
➡️ Giao dịch mua bán giữa hai công ty là giao dịch liên kết.
➡️ Giá bán phải có căn cứ và phù hợp với nguyên tắc giao dịch độc lập.
Nếu Công ty X đang có lãi nhưng bán hàng cho Công ty Y với giá thấp bất thường, cơ quan thuế có thể đặt vấn đề doanh nghiệp đang chuyển lợi nhuận sang Công ty Y để giảm thuế.
📍 VÍ DỤ 2: CHỦ SỞ HỮU CHO CÔNG TY VAY TIỀN
Giám đốc đồng thời là chủ sở hữu cho công ty vay 3 tỷ đồng để bổ sung vốn lưu động.
Kế toán không nên chỉ lập một phiếu thu rồi ghi nhận khoản vay, mà phải rà soát:
✅ Quan hệ giữa người cho vay và doanh nghiệp.
✅ Quy mô khoản vay có đạt tiêu chí liên kết không.
✅ Hợp đồng vay, thời hạn vay và phương thức hoàn trả.
✅ Chứng từ chuyển tiền và mục đích sử dụng vốn.
✅ Lãi suất vay có phù hợp với thị trường không.
✅ Chi phí lãi vay có nằm trong giới hạn được trừ không.
⚠️ Không tính lãi không có nghĩa là mặc nhiên an toàn.
⚠️ Có tính lãi cũng không có nghĩa toàn bộ chi phí lãi vay đều được trừ.
Cơ quan thuế sẽ xem xét bản chất giao dịch, hồ sơ chứng minh và nghĩa vụ thuế của các bên.
📍 VÍ DỤ 3: GIAO DỊCH THÔNG THƯỜNG
Công ty A mua hàng của Công ty B. Hai bên không góp vốn lẫn nhau, không cùng người điều hành, không bị kiểm soát hoặc phụ thuộc tài chính.
➡️ Đây là giao dịch thông thường, không phải giao dịch liên kết chỉ vì hai công ty mua bán thường xuyên với nhau.
📌 CÓ GIAO DỊCH LIÊN KẾT CÓ PHẢI LÀ SAI KHÔNG?
Hoàn toàn không.
Giao dịch liên kết là giao dịch cần được nhận diện, kê khai và chứng minh phù hợp với nguyên tắc thị trường. Rủi ro phát sinh khi doanh nghiệp:
❌ Không nhận diện và không kê khai.
❌ Không có hợp đồng, chứng từ thanh toán.
❌ Hạch toán chi phí nhưng dịch vụ không phát sinh thực tế.
❌ Áp dụng giá bán hoặc lãi suất không phù hợp thị trường.
❌ Chuyển doanh thu sang doanh nghiệp đang lỗ hoặc được ưu đãi thuế.
❌ Đẩy chi phí lãi vay, phí quản lý, phí tư vấn sang bên liên kết.
❌ Không cung cấp được hồ sơ khi cơ quan thuế kiểm tra.
📌 CẦN PHÂN BIỆT RÕ “KÊ KHAI” VÀ “LẬP HỒ SƠ”
🔹 Kê khai giao dịch liên kết: cung cấp thông tin về quan hệ và giao dịch liên kết trong hồ sơ quyết toán thuế TNDN.
🔹 Lập Hồ sơ xác định giá: chuẩn bị tài liệu chứng minh mức giá giao dịch phù hợp với nguyên tắc thị trường.
🔹 Miễn lập hồ sơ: chỉ được áp dụng khi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
👉 Được miễn lập Hồ sơ xác định giá không đồng nghĩa với việc mặc nhiên được miễn toàn bộ nghĩa vụ kê khai.
📌 DOANH NGHIỆP CẦN LÀM GÌ TỪ KỲ THUẾ NĂM 2026?
✅ Lập sơ đồ chủ sở hữu, người quản lý và các công ty có liên quan.
✅ Rà soát toàn bộ khoản vay, cho vay và mượn vốn góp.
✅ Kiểm tra giao dịch mua bán, dịch vụ và cho thuê giữa các bên liên quan.
✅ Chuẩn bị hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán và căn cứ xác định giá.
✅ Xác định nghĩa vụ kê khai, lập hồ sơ và giới hạn chi phí lãi vay.
✅ Không đợi đến khi quyết toán hoặc thanh tra thuế mới hoàn thiện lại hồ sơ.
🎯 GÓC NHÌN CỦA NHÀ TƯ VẤN THUẾ
Cơ quan thuế không chỉ nhìn vào hóa đơn và hợp đồng, mà còn đối chiếu người thực sự điều hành, dòng tiền, giá thị trường, kết quả kinh doanh và lợi ích kinh tế của từng bên.
Có giao dịch liên kết không phải là sai.
Điều doanh nghiệp cần tránh là không nhận diện, không kê khai hoặc không chứng minh được giao dịch phát sinh thực tế và mức giá phù hợp với thị trường.
📖 Căn cứ: Nghị định 255/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế TNDN
———————————————————-
Chuyên tư vấn thuế – kế toán – rà soát và hoàn thiện hồ sơ doanh nghiệp
☎️ Hotline: 0944.826.636
👩💼 Phụ trách tư vấn: Nguyễn Thị Hạnh