13/04/2026
Suy cho cùng, thị trường chứng khoán là câu chuyện của kỳ vọng. Khi những thông tin tiêu cực đã xuất hiện dày đặc, phần lớn chúng thường đã được phản ánh vào giá. Lúc này, chỉ cần triển vọng tương lai bớt tiêu cực hơn, thị trường có thể phản ứng tích cực ngay. Theo quan điểm của tôi, chứng khoán bám khá sát diễn biến của doanh nghiệp và bối cảnh vĩ mô, nhưng điều quan trọng là nó không phản ánh hiện tại, mà phản ánh những gì được kỳ vọng ở phía trước.
Biểu đồ minh họa dưới đây thực chất không phải là một mô hình có tính kiểm chứng khoa học về hướng đi của giá, mà chỉ mang tính tượng trưng, giúp hình dung rõ hơn bản chất “đi trước kỳ vọng” của thị trường.
Quan sát thực tế sẽ thấy, những giai đoạn mà thông tin tiêu cực xuất hiện dồn dập thường lại là vùng đáy. Chẳng hạn như khi tỷ giá tăng mạnh, tăng trưởng kinh tế chậm lại, nợ xấu gia tăng, lãi suất đi lên… Khi mọi yếu tố đều mang màu sắc tiêu cực, giá cổ phiếu đã phản ánh điều đó bằng việc giảm sâu. Và chỉ cần kỳ vọng tương lai có dấu hiệu cải thiện, thị trường thường sẽ phục hồi trước khi các chỉ số kinh tế thực sự tốt lên.
Ngược lại, khi bức tranh trở nên quá tích cực thì lại tiềm ẩn rủi ro tạo đỉnh. Ví dụ giai đoạn 2022, kinh tế tăng trưởng mạnh, nhiều doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận vượt trội, như HPG có thời điểm tăng trưởng lợi nhuận tới 70% so với cùng kỳ. Khi các thông tin tốt đã được phản ánh đầy đủ, chỉ cần một yếu tố làm suy giảm kỳ vọng – như áp lực lạm phát hay biến động tỷ giá – thị trường có thể đảo chiều.
Đó cũng là lý do trong giai đoạn vừa qua, tôi không khuyến nghị giữ trạng thái tiền mặt hoàn toàn. Dù tồn tại nhiều yếu tố bất lợi như giá dầu, lo ngại lạm phát, tỷ giá hay nợ xấu, nhưng phần lớn đã được phản ánh vào giá. Thậm chí, nhiều nhóm ngành như ngân hàng khi đó đã có mức định giá không còn quá cao.