20/03/2021
Umowa o zachowaniu poufności (NDA) a kara umowna 🧐
1️⃣ Tajemnica przedsiębiorstwa
Przedsiębiorca zatrudniający nowego pracownika lub podejmujący współpracę z nowym partnerem biznesowym dąży do jak najlepszego zabezpieczenia interesów swojej działalności. W tym celu pracodawcy zawierają z pracownikami umowy o zachowaniu poufności tzw. NDA (z ang. non-disclosure agreement). Na mocy tej umowy pracownik lub podmiot współpracujący z firmą zobowiązuje się do nieujawniania jej tajemnic. Chodzi tu w szczególności o informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji.
Sam fakt zawierania takich umów NDA, czy to tylko na czas trwania stosunku pracy czy również na pewien okres po rozwiązaniu lub wygaśnięciu stosunku pracy – nie budzi zastrzeżeń.
Wątpliwości pojawiają się w momencie, kiedy w umowie o zachowaniu poufności znajduje się zastrzeżenie kary umownej na wypadek ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa. Pojawia się pytanie – czy taki zapis jest skuteczny.
2️⃣ Kara umowna za naruszenie klauzuli poufności – czy jest dopuszczalna ⁉️
Kara umowna w NDA jest dopuszczalna, a przy określaniu jej wysokości w zasadzie nie ma ograniczeń. Jest to bardzo dobry instrument prawny dla przedsiębiorców do zabezpieczenia tego typu zobowiązań.
3️⃣ Czy warto unikać podpisywania NDA ⁉️
Zobowiązanie do zachowania poufności wynika z przepisów prawa. Obowiązek do nieujawniania danych wrażliwych wynika chociażby z ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U.2020.1913 t.j. z dnia 2020.10.30). Oznacza to, że nawet jeśli nie podpiszesz NDA, to i tak masz obowiązek zachowania poufności na podstawie ww. ustawy. Niewątpliwie jednak, umowa o zachowaniu poufności może precyzować pewne zagadnienia, czy definiować i wprowadzać lepsze zabezpieczenia (takie jak omawiana kara umowna).
4️⃣ Czy podpisanie NDA umożliwia natychmiastową egzekucję roszczeń ⁉️
Z taką obawą przeszedł do mnie klient. Obawiał się, że podpisanie umowy o zachowaniu poufności, w której znajduje się zastrzeżenie kary umownej spowoduje, że nie będzie miał prawa dochodzić swoich praw przed sądem, a pracodawca będzie uprawniony do natychmiastowej egzekucji.
Otóż nie, tak to nie działa. Do umowy o zachowaniu poufności, podobnie jak do innych umów, stosuje się zasady ogólne. Oznacza to, że pracodawca czy współpracownik będzie musiał wystąpić z powództwem do sądu, a następnie udowodnić, że doszło do naruszenia poufności, a pozwany ponosi za to odpowiedzialność. Co więcej, tego typu procesy nie należą do najłatwiejszych dowodowo.
5️⃣ Miarkowanie kary umownej
Wyżej napisałam, że przy ustaleniu wysokości kary umownej w zasadzie nie ma ograniczeń – to prawda. Często kary umowne zastrzegane są w absurdalnych wysokościach. Zdaje się, że ma to odstraszać przed naruszeniem obowiązku poufności, a w rzeczywistości odstrasza od podpisania NDA.
Nie mniej jednak rażąco wysokie kary umowne podlegają miarkowaniu w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że jeżeli kara umowna okaże się rażąco wygórowana, wówczas sąd może tą karę zmniejszyć. Ponadto, to że w umowie jest zastrzeżona kara umowna w horrendalnej wysokości, nie oznacza, że sąd taką kwotę zasądzi.
Niewątpliwie z punktu widzenia przedsiębiorców korzystne jest zastrzeganie kar w racjonalnych wysokościach, bowiem nawet gdy będą wysokie, to jednak nie będą „rażąco wygórowane”. Co za tym idzie, sąd nie będzie miał uprawnienia, aby ingerować w wysokość kary, której nie można przypisać przymiotu „rażąco wygórowanej”.
6️⃣ Czy można dochodzić kwoty przewyższającej wysokość zastrzeżonej kary umownej ⁉️
Tak, często w NDA znajduje się zapis „Nie ogranicza to uprawnienia Spółki do żądania odszkodowania przekraczającego wyżej określoną kwotę kary umownej na podstawie ogólnych zasad Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks Cywilny.”. Uprawniony ma prawo dochodzić kwoty w wysokości rzeczywiście poniesionej szkody.
7️⃣ Co jeśli w NDA nie zastrzeżono kary umownej ⁉️
Brak kary umownej w NDA nie oznacza braku odpowiedzialności finansowej w przypadku naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność naruszającego wobec pracodawcy czy partnera biznesowego będzie odpowiedzialnością na za szkodę wynikającą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, za które ponosi od odpowiedzialność - zgodnie z art. 471 i następ. kodeksu cywilnego tj. na zasadach ogólnych.
Mam nadzieję, że udało mi się przybliżyć temat umów o zachowaniu poufności oraz rozwiać wątpliwości, co do zastrzeganych kar umownych! 😊
Zdjęcie autorstwa Caleb Oquendo z Pexels
